Kingdom of ArS | Arda Sengel'in Gezici Krallığı

Ne Güzel Gülümsüyorsun :)

2009-10-11T20:34:00.005+02:00

Volkswagen İsveç yeni bir pazarlama kampanyası başlatmış. Adı kadar basit: Eğlence Teorisi.

İstersek neden olmasın?

Fotoğraflar arasındaki 7 farkı bulunuz.

2009-09-20T16:08:00.002+02:00

Uzaklardan Uzaklara

2009-09-16T14:21:00.021+02:00

3 ay içinde bugüne kadar bulunduğum en batı ve en doğu noktada olmak! Wow, hoş değil mi? Haziran ayımdaki Oslo gezimden sonra, benim için çok uzak olan noktalardan yine çok uzak noktalara gittim. Ağustos sonunda Tokat'a...

En yakın arkadaşlarımdan biri Tokatlı olmasa ve/ya babası Tokat'ta doğduğu köye İstanbul'daki villaları aratmayacak güzellikte bir ev yapmasa; ne bu yazıyı yazardım ne de hayatım boyunca Tokat'a gitmeyi aklıma getirirdim.

Gittiğimiz yer 20-25 haneli bir köy. İlk dikkat çeken köylerin dağ yamaçlarına, tepelere kurulmuş olmaları. Asfalt yolu olmayan toprak yollardan döne döne çıkıyorsunuz köylere. Umduğumun aksine bu dolambaçlı yoldan sonra da düzlüğe gelmiyoruz. Köy de "bayır aşağı". Danişmentlilere kadar uzanan bir tarihi varmış Tokat'ın. Sonra Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Ermenilerin, Pontus Rum'larının da yerleşim yeri olmuş. Tepeye köy kurma geleneği de muhtemelen bu azınlıklar için bir korunma yolu olarak tercih edilmiş. Şimdilerde köylerin hepsi Türk köyü. Ama yine kültürel bir çeşitlilikle: Sunni ve Alevi köyleri. Benim gittiğim de bir alevi köyüydü.

Gezimin ramazan ayına denk gelmesi ayrı bir hava kattı. Benim gibi oruç tutmayan insanların arasında olmak rahatlık veriyor. Ama "şeere" (Niksar'a) gidince işler değişiyor. Hani mahalle baskısı diye bir şey var ya. O burada bizi geriyor. Bir şişe rakı almak için tanıdık Alevi bakkal aranıyor ya da Migros'ta ehemmiyetle etraftakilere bakılıyor. Anadolu hoşgörülü topraklardır diye öğrettiler bize. Sahi, bizim çekinerek hareket etmemiz soru işareti oluşturmuyor mu?

Hoşgörü bir kenara misafirperverlik halen takdire şayan. Köylülerin beni ilk dakikadan itibaren kendi evlatları gibi sevmeleri çok hoşuma gitti. Bir de geldikten 5dk sonra "portakal teyze"min 10 günlük ziyaretimizi kısa bularak "Uncacuk mu geldühüz?" deyişi vardı ki burada çok eğleneceğimin işaretiydi.

Tüm işlerin imece usulü yapılması, semaverle bitmeyen çay sohbetleri ve yaylaya çıkıp yapılan 15-20 kişilik mangallarla bir dakika bile durmuyorsunuz. Dağların arasındaki göz alabildiğine yemyeşilliğin sukünetine rağmen İstanbul geceleri kadar hareketli gündüzler yaşanıyor. Bu saatlerde çok eğlenseniz de birkaç gün sonra yabancılaşma yaşayabiliyorsunuz. Hani durmak oturmak, yalnız kalmak, usul usul manzaraya dalmak istersiniz ya... İşte bunu sağlayamıyorsunuz. Bu da tüm artılar içinde sizin yoran bir sonuç oluyor.

Sözü bitirmeden bir de pek bilinmeyen bir lezzet olan Tokat kebabından bahsetmezsek ayıp olur. Özel bir taş fırın iki yanından yakılır. İki yandan gelen alevler yukarıda birleşmeye çalışır. Fırının içinde bir demir askı. Bu askıya başaşağı takılan şişler. Şişlerde bir patlıcan bir kuzu eti. En tepede eriyerek aşağı akan kuyruk yağı. Buyrun bu da sofraya gelen ortak tabağın fotoğrafı...

After & Pre-

2009-09-11T10:53:00.006+02:00

İsveç'te cuma günleri çok mübarek günlerdir. Karnınız doyar, eğlenmişlik katsayınız artar, kafa hoşluğu düzeyiniz hoş seviyelere gelir. Tüm bunlara yol açan sihirli sözcüklerin içinde de "after" ya da "pre-" kelimelerinden biri olmak zorundadır.

Cuma günleri gündüz fazla yemek yemek pek hoş değildir.. Hafif bir kahvaltı birkaç kahve, olmadı bir öğle arası "fika"sı sizin için yeterlidir. Zira, saat 4-5 sularında, sanki bir haftadır açmışsınız gibi yiyeceğiniz "after-work"e gideceksiniz. Haydi bi' de İsveççesine bakalım: Efterarbetat

After-work bir açık büfedir. Şehrin bütün barlarında kurulur. Normal fiyatına bir adet bira yada "cider" alırsınız. Yanında size bir pasta tabağı verirler. Ve önünüzde etinden salatasına, makarnasından balığına kadar uzanan yaklaşık 15 çeşitlik bir büfe. Yiyin evladım yiyin.

After-work'ten sonra midenizi tuta tuta en yakın arkadaşınızın evine gidersiniz. Yolda "Systembolaget"e uğramayı unutmayın. Eve geldiğinizde biraz mideniz yatıştıktan sonra "pre-party" başlar. Ve sayınız anlamadığınız biçimde git gide çoğalır. Barlardaki alkollerin pahalılığından çözümü pre-party'lerde sarhoş olmakta bulan gençlik pre-party'nin çakır keyfliğiyle barların yolunu tutar. Bara girerken muhtemelen grubun içinden bir iki kişi çok sarhoş olduğu gerekçesiyle "securitas" yazılı abiler tarafından kapı dışarı edilecektir.

Bardaki eğlencenizden sonra eğer halen enerjiniz kaldıysa (ki benim 6ay boyunca bir kere bile kalamadı) after-party adlı organizasyona katılabilirsiniz. Efendi efendi çıkarsınız bardan topluca. Gidersiniz bir arkadaşınızın evine. Hem sabahlarsınız hem içersiniz. Bu arada İsveç'te diğer Avrupa ülkelerine göre tecavüz oranının yüksek olmasının nedeni olarak bu ev after-party'leri gösteriliyor. Cinselliğin normal sohbet ortamlarına girebilecek kadar tabuluktan çıktığı bu güzel İskandinav ülkensine ait bu bilgiye şaşırdığımı belirterek sözlerimi noktalıyorum. After-work'ünüz, pre-party'niz, after-party'niz bol olsun.

Not: Cider ve Systembolaget'in ne olduğunu yakında anlatacağım.

Evreşe Yolları *

2009-09-07T10:25:00.018+02:00

* Kabataş GENÇLİK Dergisi, Haziran 2005/38 sayısında yayımlanmıştır.

Yıllardır bize verilen yanlış bilgilere son! Gel vatandaş, gel! Kent yaşamından uzaklaşıp köy hayatının çarpıcı gerçeklerini sunacağım sansasyonel(?) yazıma başlıyorum. Biz hala "Nerelisin?" sorusunun revaçta olduğu bir neslin çocuklarıyız. Mesela, annemle babam İstanbul'da büyüdükleri halde, dedelerim İzmirli ve Edirneli olduğu için ben bu türlü tartışmalara girebiliyorum. Sadece karşı tarafı susturmak için "Zaten hepimiz Orta Asyalı değil miyiz?" repliğini kullanacak hale de düştüm. Haydi karşı tarafın da gönlü olsun: "Evet, İzmir ve Edirne ortak imalatıyım."

Size Edirne'nin çiftlik hayatının gerçeklerini açıklayacağım; çünkü tek gördüğüm köy, her yaz tatil zamanı soluk aldığım, yegane, değişmez mekan burası. İstanbul'dan dört saatlik yolculukta sizi ilk olarak ayçiçekleri, oradaki adı "gündendi"dir, selamlar. Çiçeklere bayılanlar için bile bu sarı derya, on dakikadan sonra çekilmez bir hal alır. Gittiğimiz yer Edirne-Uzunköprü'nün bir kasabası. İnanması güç; ama Uzunköprü'de Bahariye'de gördüğünüz bütün bayan mağazalarıyla blue jeans mağazalarını bulmanız an meselesi. (Arkadaşlar kız kelimesi olan her yerde alışveriş çılgınlığı var demektir; değişen bir şey yok.) Bu gelişen mekan bizim Beşiktaş'ın, Kadıköy'ün bir kopyası da denebilir. Şimdi sıkı durun, size kasabanın adını açıklıyorum (dat dara daat daa daaaat): Çöpköy!

Adına aldanmayın sakın. gayet hijyenik bir mekandır. Zaten burası birçok öğretmen ve hemşire yetiştirmiştir - ki hemşirelerden biri benim annem olur, annem sayesinde paçayı kurtardık! - Peki niye Çöpköy? Basit, acı; ama gerçek. Nüfus sayımı sırasında Bulgaristan'dan gelen Türkler, yerleşim için tanıdık bir yöndem kullanmışlar. Hani şu, berbat işi kimin yapacağını öğrenmek için uzun çöpü çeken - kısa çöpü çeken meselesi vardır ya, işte oradan gelir buranın adı. Yani etrafta çöp, çöplük ve üzerinde yaşayan çürükçül canlılar yok. Bildiğimiz normal insanlar...

Otobüsten kapının önünde iniyorum. Siyah çitlerin arkası dedemin evi. Etrafta tavuklar ve muhteşem koreografileriyle hindiler koşuşturuyor. (Hindiler her sese "gulu gulu gulu" diye yanıt verirler.) Bir de Karabaş adlı bir köpek vardır ki bu hayvanın her seferinde beni nasıl tanıdığını hayretle karşılıyorum. Verdiğim fazla yemekten olsa gerek.

Trakya insanı çok sıcakkanlıdır, konuşma tarzları ve yüz ifadeleri sizi güldürmeye yeter. Köye gittiğinizde üzerinizdeki ilgi çok büyük olur. Etrafınızda talepkar canlılar dolaşır. Hatta emelleri için gece yatağınıza dahi gelirler. (Ayol ne anlatıyor bu çocuk, yatak matak?) Böcek, böcek! Evet, biz kent insanının korkulu rüyası böcekler. Nefret ederim, iğrenirim ve ürkerim. Bir gece tek bir ufaklık için evi ayağa kaldırıp başka yerde yatmıştım. Sanki geleceğimin haberini alıp kalacağım yere geliyorlar. Ama sevimli hayvanlar da var. Örneğin buzağılar, onların biberonla süt içtiğini biliyor musunuz? Ben denedim, çok eğlenceli; hatta hızımı alamayıp bir biberon su ile kandırdım hayvancağızı.

Trakya'da erkek kız, ne olursanız olun; sizin adınız artık "kızan"dır. Fevkalade itici bir lakap "kızancık" aşağı "kızancık" yukarı. Bir de bakkal amcanın her alışverişinizde "Sen kimin kızanısın bakayım?" gibi sevimsiz bir sorusu vardır ki... "Ben kızan mızan değilim, dedemi ziyarete geldim ve gideceğim; hemen kolamı ver, ben gidiyorum!" diye çıkışasınız gelir.

Gelelim yemeklere. kahvaltıda yediğimiz peynirin, yağın ve özellikle yumurtanın bir kokuu varmış da haberimiz yokmuş. Böyle saf, böyle hoş bir kahvaltı başka yerde yok. Buyrun bekleriz, yokuştan aşağı inerken sağdaki siyah çitli bahçe. Benim favorim anneannemin yaptığı köy ekmekleri ve katmerler... Unutmadan söyleyeyim, burada evde üretilmeyen şeylerin başına "satın" sıfatı konur: satın ekmek, satın peynir gibi... Tarih bilgisi verdim, coğrafya bilgisi verdim, zooloji tamam, şimdi edebiyat bilgisi de verdim, zaten buram buram sosyoloji, ee daha ne olsun...

Şimdi de traktör bilgileri; orada motor diyorlar, beş vitesi falan yok. Benim on yedi senede çözdüğüm iki vitesi var: tavşam ve kaplumbağa (tosbağa). Bu aletle on beş, yirmi beş kilometre bölü saat hızla, hız sınırlarını zorluyorsunuz. Hatta hudutları aşmayın diye etraf tabela ve trafik ışığı kaynıyor. Motorun arkasına takılan şeye romörk deniyor. öyle ana haber bültenlerindeki gibi insan da taşınmıyor ayrıca. Buğday, saman, arpa oluyor üzerinde.

İçme sularu, köy çeşmesinden alınır. Çeşme etrafında al yazmalı, selvi boylu güzeller yoktur. Yani onlar da "Biz Evleniyoruz, Gelin Kaynana" programları seyrediyorlar. Unutmadan ilginç bir not: Her çatıda çanak anten var.

Bu gezi notları vatana, millete hayırlı olsun. Artık, köy kavramınız başka olacak.

Dipnot: Etrafta cips yiyerek dolaşan sarışın bir kızancık görürseniz sevmeye kalkmayın, hemen kaçın. Kendisi benim kuzenim olur. Bir keresinde üzerime saksı düşürmüştü. Benden söylemesi!

-----------

Peki ben şimdi bu buram buram Gülse Birsel kitabı etkisinde kalmış ilk yazı denemelerimden birini niye buraya koyma gereği duyuyorum? Öncelikle, bugün bu yazıyı yazsaydım apayrı şeyler yazardım. Ama halen eğlenceli bir yazı olduğu kanaatindeyim. Neticede Kabataş GENÇLİK gibi sıkıcı bir dergi tarihinde ilk kez dili bu kadar rahat bir yazıya yer verdi. Zaten yer verdiği ikinci garip yazı da aynı sayıda çıkan "Kupon Toplama Zanaatı" adlı saçmalamam oldu. Bunu koyarlarsa çok güleceğim diye vermiştim, ki koydular :)
Bu yazıyı bugün yazsam çok farklı yazardım dedim ya... İşte bir iki güne çok farklı bir köy yazısı daha yazacağım. Onun öncesinde nostalji olsun dedim. Bir de Kabataş GENÇLİK'i hazırlayanlara itirafta bulunmuş oldum.

(Yukarda kullanılan resim, dergi kadrosu tarafından benim yazımın olduğu sayfaya layık görülmüştü. Onu da görmüş oldunuz. Aslına sadık kalayım.)

En turkisk film med lyckligt slut

2009-08-13T15:07:00.010+02:00

Erasmus'tan dönmüş olabilirim; ama İsveç hakkında diyeceklerim henüz bitmedi. (Umarım bitmez.) Sizle paylaşmak istediğim; fakat bir türlü sırası gelmemiş birkaç konu var. Döndükten bir buçuk ay sonra İsveç'e tekrardan en yakın olabildiğim bu şehirden, Edirne'den yazıyorum bu defa.

Kültürleri tanımak gariptir. Zira, çoğu zaman etraftaki turistlerden pek farkınız olmaz. Yeri gelir herkesin çektiği heykel fotosunun 2 milyon 358 bininci kopyasını çekersiniz, yeri gelir kimsenin niye ünlendiğini bilmediği garip yoğurdu yersiniz.

Yabancı bir ülkeye gittiğinizde en çok gözleriniz çalışır. Merakla etrafı incelersiniz. Yapıları, insanları... Sonra yerel yemeklerin tadına bakarsınız, kokusunu duyarsınız. Döndükten sonra hava nasıldı sorusuna verecek cevabınız da vardır. Gördün, tattın, kokladın, hissettin... Kaç oldu? 4 mü? O zaman geriye kalır 1. Maksat 5'i 1 yerdelik "duyu" paketimizi tamamlamak. İşte burada üvey duyu olan işitme çıkıyor karşımıza. Belki lisan ve konuşma tarzı değil ama çoğu zaman gidilen ülkelerin şarkıları ihmal edilir. Oysa şarkılar bir ülkeyi tanımak için en güzel yoldur.

Last.fm sitesi sağolsun İsveç'te geçirdiğim 5 buçuk ay içinde birçok İsveçli sanatçı tanıdım. Üstelik çoğunu da sevdim. Lakin, bunlardan birinin yeri apayrı. Bo Kaspers Orkester grubun adı. Undantag adlı bir parçaları var. Undantag, istisna demekmiş. Ben de muhtemelen istisnasız olarak 6-7 aydır bu şarkıyı her gün biraz daha severek dinliyorum.

Nakaratı "du och jag" diyor, "sen ve ben". Hikaye bu ya, 7 ay sonra şarkının sözlerinin geri kalanının neler dediğini merak ettim. Daha ilk mısralardan şarkıya bir kez daha hayran oldum. Meğer aramızda aylardır farketmediğim güzel bir bağ varmış.

Elimden geldiğince çevireceğim (tabii İngilizce'sinden).

Bo Kaspers Orkester - Undantag (İstisna)

Gecenin içinde bir dakikalık sükunetiz
Mutlu sonla biten Türk filmi gibiyiz

Bir gemiyiz ki gitmeyecek hiçbir noktaya
Boynunda birkez bile öpmediğim bir kısıma

Sen ve ben
Farklı bir şey miyiz
İstisna gibi miyiz
sen ve ben?

İstatistiklerde standart sapma oluruz
Tüm izleyenlere heyecan veririz

Bir treniz ki makinisti olmayan
Umursamaz beraber yola devam ederiz

Sen ve ben
Farklı bir şey miyiz
İstisna gibi miyiz
sen ve ben?

Hiç kuşkusuz
Kimsenin ulaşamadığı bir noktada
Sadece biz bir sona erişebiliriz

Sen ve ben
Farklı bir şey miyiz
İstisna gibi miyiz
sen ve ben?

Ne de Özlemişim Memleketimi!

2009-07-30T20:42:00.006+02:00

Riga'dan THY'ye bindiğim an burnuma buram buram gelen lahmacun kokusuyla ilk hoşgeldinimi almış oldum. Kültür şoku mu? Kültür şoku. İnsan kendi ülkesinde kültür şoku yaşar mı? Evet, yaşarmış.

Kısa bir süre için de olsa turist gözüyle İstanbul'a bakmaktan başka bir şey değildi yaptığım. Uçaktaki pis kokudan kurtulurken duty-free shop'taki kasiyerin ucuz makyajı ikinci tokatınızı atıyor. Havalimanından çıkarken ellerinde isim yazılı kartonlar tutan topluluğun yarısının sakallı yarısının da kafasına çiçekli torba geçirmiş insanlardan oluşması aparkat etkisinde. Bu noktada yapılacak şey, bavul arabasını aniden sola kırıp koşarak uzaklaşmaktır. Başınıza gelirse haberiniz olsun.

Nedir bu hırçınlığım peki? Niye bu insanlara bu kadar kızıyorum, ağzıma geleni söylemek istiyorum? 5 buçuk ay boyunca İsveçler'de farklı kültürlere saygı göstermeyi en ince ayrıntısına kadar öğrenip bundan mutlu olmadım mı?

Cevabını bir süre sonra buldum. Cehalet, görgüsüzlük ve kültürsüzlük bir kültür değildir. İşte bundandır gördüklerime saygı duymayışım. Ben de kendime TV'deki gibi bir tapon Top 10 listesi hazırladım. Geldiğimden beri beni deli eden şeyleri sizlerden almadığım oylarla sıraladım. Saygılarım olmadan sunarım.

1. Kolbastı
2. Annemin söylediklerinin %90’ı
3. Ben yokken bölünmeyle çoğalmış kapalı kadınlar, Ortadoğu’lu sakallı turistler, bu zatların kapalı karı”lar”ı ve şuursuzca etrafta koşuşturup bana çarpan veletleri
4. Korna sesi ve minibüs
5. Bir Şarkısın Sen programı
6. Otobüste ter kokan insanlar ve göt göte gitme şartları
7. Magazin ve kadın programları ve bu programlardaki cıyak sesli prototipler
8. Kolaj halinde başlayan ve bitmek tükenmek bilmeyen ezan sesi
9. Fikrimi çalan İstiklal’deki soslu patates kızarmacı
10. Kendini güzel, akıllı ve önemli sanan, suratını filli boya sponsorluğunda boyamış, havasından kendi kendini gaza getirmiş Türk kızları

"Painted on Water"

2009-07-25T20:10:00.004+02:00

Bütün bir hayatı, gülüşleri, öpüşleri, gözyaşlarını, melodileri suya boyamak… Çokça alışık olduğumuz için yıllardır yanından geçip gittiğimiz Ebru’ların öyküsü Sertab’ın sesinden yeniden canlandı. “Painted on Water” ya da Türkçe’siyle “Suya Boyanmış”, tam da bu noktada bize “Bi’ saniyenizi alabilir miyim?” diye fısıldıyor.

Painted on Water, güzel bir düşle başladı. Sertab’la Demir (Demirkan) baş başa Anadolu’da bir sahil kasabasında şirin bir eve yerleştiler. Bir sene boyunca binlerce türkü dinlenerek Türk Folk Müziği damarlarda dolaşmaya başladı. Şarkılar jazz, blues ve rock sound’larıyla hoş dokunuşlara uğradı. Melodilerle uyumlu İngilizce sözler yazıldı.

Pervasız doğu batı sentezlerinden daha ilk saniyelerde ayrılıyor. O kadar büyük bir emek var ki arkasında. Ve o kadar altı dolu bir felsefe… Doğu’nun melodilerini Batı’nın enstrümanlarıyla çalmak değil bu. Daha çok, doğunun hayatlarını batının boyalarıyla boyamak, suya boyamak…

EkşiSözlük’te albümle ilgili birçok kötü yazı var. Eğer siz de bu insanlar kadar “çok düşünmekten” hayatın renklerine bakmadan geçenlerdenseniz “şöyle olsaymış, böyle olsaymış” diye mızmızlanacaksınız. Bence, son dönemlerin en orijinal çalışması. Anlayana…

Sertab’la aynı yıllarda yaşadığım için birkez daha gurur duydum.

Before the Night, şarkısını ısrarla öneririm.

Post-Erasmus Syndrome

2009-07-18T14:20:00.006+02:00

Haydi bi de Türkçe'ye çevirelim: Erasmus Sonrası Depresyon

Üstüne neredeyse hiç mi hiç araştırma yapılmamış bu olgudur iki haftadır blogta yeni yazı görmemenizin nedeni. Evet, depresyondaydım. Benden önce Erasmus'a giden arkadaşlarım da aynı acıyı tatmış, adını bilmeden...

Nedir peki bu Erasmus sonrası depresyon? Açıklaması basit aslında. Düşünün, sizi oturduğunuz koltuktan alıp cebinize hayatınızda olmadığı kadar para ve zaman koyup hiç bilmediğiniz yerlere yolluyorlar. Her gün yeni insanlar tanıyorsunuz, yeni şeyler konuşuyorsunuz. Partiler, eğlenceler, alkol...

Eski sorunlarınız bir anda ortadan kayboluyor. Aileniz bile size bir çok şeyi yansıtmıyor. Hayatınızda ilk kez başkaları için üzülmeyi ya da başkasının sizi üzmesini bir kenara bırakıp sadece kendiniz oluyorsunuz. Üzülecek bir sorun varsa bunun tamamen kendinize ait olmasının gururunu yaşıyorsunuz.

Sonra birden saat 12'yi vuruyor. Balkabağı olma vakti...

Eve döndünüz. 5 buçuk ay sonra. Herkes, her şey o kadar aynı ki... Ama siz çok değişmişsiniz. Geride kalan herkes aynı kalmış. Annenizin peyniri dışarda bırakmışsın demesi artık daha çok rahatsız ediyor. Ailenin sorun olarak gördüğü konular ve anlaşmazlıklar artık eskisinden daha mantıksız ve boş geliyor. Ve insnalar sizin değiştiğinizin farkında bile değil. Size eskisinin aynısı gibi davranmaya devam ediyorlar. Onlar için hala 5 buçuk ay önceki insansınız.

Gözden ırak gönülden de ırak olurmuş. Bazı arkadaşlarınız döndüğünüzü bile farketmiyor. Türkiye cep telefonu hattınız çalınca şaşırıyorsunuz. Döndüğünüzü hatırlayan biri, telefondan ses geliyor: "Hoşgeldin Arda". Bir hoşgeldine bile o kadar ihtiyacınız var ki...

Zaten artık etrafınızda; kahvaltıda zeytin yediğinize, Türklerin içki içtiğine, pilavı nasıl pişirdiğinize, arkadaşlarınızla nasıl öpüştüğünüze şaşıran insanlar da yok. Bütün Erasmus insanları şıp diye kaybolmuş. Herkes kendi gerçek hayatına tekrar adapte olmaya çalışıyor. Rüyadan uyanmış gibisiniz. Tekrar uyusam kaldığı yerden devam eder mi acaba diye yatakta dönüyorsunuz. Dönüp duruyorsunuz. En sonunda çok uyumaktan başınız ağrıyor, kalkıyorsunuz.

Not 1: Erasmus döneminde beni arayıp soran, mail atan, blogumu okuyan, MSN'den yazan herkese çok teşekkürler. Geldiğimde, döndüğümü farkedip hoşgeldin diyen herkese de çok teşekkürler. Balkabağı olanlara da esenlikler dilerim, nezaket gereği...

Not 2: Blog yazılarım devam edecek.

Dans

2009-06-30T14:07:00.005+02:00

Sağ sol… Sağ sol… Bir tur dön. Yeni baştan. Sağ sol… Sağ sol… Bir tur dön.

Çocukluğunda öğrendiği bu Baltık dansını, seneler sonra tekrar yapıyor. Adını bilmiyorum ne dansın ne de O’nun.

Bayram günü gibi özenle giymiş entarisini. Eldivenlerini takmış. Az değil yaşı. Ama gözleri daha da yaşlı. Gençliğinden kalma müzikleri getirmiş yanında. Müzikler eski kasetçalardan geliyor. Alışamamış, sevememiş teknolojiyi belli. Kim bilir daha önce nereye astığı çiçekli tülünü almış. Teknolojinin örtmüş üstünü, eski günlerini ararcasına... Öyle ya… Ne kaldı ki eski günlerden bu yana? Zaman çok şey götürmüş Riga’da. Sovyet yılları, ekonomik krizler… Dünyanın şanssız şehirlerinden birinde şansını arayanlardan sadece biri o da.

Elleri narin narin uçuşuyor havada. Biraz ürkek belki; ama asla utanç duymadan. Tek o değil zaten ekmek parası çıkaran o yolda. İlerde köşede gitar çalan yaşlı bir amca çıkacak karşıma. Sonra meydanda bir başkası saksafonuyla…

Birkaç saat sonra dönüş yolunda yine dans eden teyzeye takıldı gözlerim. Hala orada. Sağ sol… Sağ sol… Bir tur dön. Yeni baştan. Sağ sol… Sağ sol… Bir tur dön. Kaç saat oldu kim bilir.

Genç kızlığında Letonyalı erkeklerin kalbini çarptıran bu dans, şimdi benim yüreğimi acıtıyor. Dönme artık teyze. Dur, dönme…

"I'm Arda's blurred memory."

2009-06-13T14:34:00.005+02:00

Fight Club'ı tekrar izledim geçen gün. Şaka gibi... 10 yıl olmuş. Her gün biraz daha ölüyoruz.

İşin ilginç yani neydi biliyor musunuz? Kendime ait sandığım bi' sürü düşüncenin aslında bu filmden arakladığım kareler olduğunu anladım. 10 yıldır insanların önünden geçerken önümü mü kıçımı mı dönmem konusunda ikilem yaşıyorum. 10 yıldır uçaklardaki oksijen maskelerinin kafa yapmak için olduğunu düşünüyorum.

Yani taklitçiyim. Gene izledim. Gene yapıcam. Ben hala dövüş kulübünün liposakşın sabununu kullananlardanım. Oh...

Bedava

2009-06-08T11:31:00.005+02:00

Bedava şu Oslo, bedava
Hava bedava, bulut bedava
Bi' sağnak bi' güneş bedava
Pazar günleri 2'şer saatlik park yeri
Rastlanılan açıkhava konserleri
Opera binasının camları bedava
7/11'dan alınan 9 TL'lik ekmek değil ama
Tuvalet musluğundan içilen su bedava
15 liraya alınamayan magnet bedava
Parasını verdikten sonra Munch müzesini gezmesi bedava
Bedava geziyoruz, bedava

Orhan Veli, Oslo 2009

Ama siz yine de elinize bir gün sihirli değnek geçerse, güzellik yarışmasına katılıp dünya için 3 şey dilemeniz gerekirse, tozlu bir dükkandan tozlu bir lamba bulursanız; Oslo için bi' güzellik yapın. Ucuzlatın.

In This Funny Little World

2009-06-07T22:07:00.022+02:00

Bitti. Tek kelimeye çok anlam yükleriz ya bazen. Bitti işte. Erasmus günleri sona erdi. Arkadaşlarla vedalaştık. Herkes "uzaklara" döndü...

İsveç'e geldiğim ilk aylarda ödül alan bir konsept otelinin İsveçli mimarının röportajını izlemiştim. "At the end of the day, when you look at the table, it's not a table for me, it's a story." diyordu. Bazı anlar göründüğünden çok şey ifade ediyor. Bazı anlara çok anlam yükleriz bazen.

İsveç'e gelirken kendime şart koşmuştum. Türklerle haşır neşir olmayacağım demiştim. Zaten Türkiye'de bol bol var onlardan. Amaç yeni kültürler tanımak değil mi? Kendime verdiğim sözü tutabildiğim için gururluyum.

En güzel günlerimi geçirdim burada hayatımın. Ne kadar da ihtiyacım varmış her şeyden uzaklaşmaya. Yeniden doğdum derler ya... Arda bebek yeniden doğdu. Birkaç kez hüzünlenip hüngür hüngür ağlasam da huzuru tekrar buldum burada. 2005'ten beri kaybettiğim yaşam sevincimi... Alt üst olan hayatımı toparladım. Yeni hayatımın emekleme devresindeyim...

Güldük eğledik, yedik içtik sıçtık. Yaşanılanlar ve tırnak içindeki "arkadaşlar", muhtemelen bir daha dönmemek üzere denize açıldılar. Baki kalan tırnak dışına taşabilen arkadaşlıklar. İşte Erasmus'un bana kazandırdığı bir numaralı şeyler onlar.

Haftasonu Antoine'ın arabasıyla soluğu Oslo da aldık. Antoine önceki akşamdan kesin 8.30'da çıkmamız gerek diye tutturmuştu. Anlam veremedim ama peki dedim. Yol üzerinde ne idiğü belirsiz bir kente uğradık. Adını bile hatırlamıyorum. Efe'ye sorduğumda Türkçe'sini bile bilmediği bir coğrafi yapı olduğunu söylemişti. Arabayı parkettik. Çok kalabalık. Herhalde çok ünlü bir yer diye düşündüm. İçeri girdik. Etrafta bir sürü çocuk. Çocuklar için bir iklim festivali varmış. Standları dolaştık. Sonra kenarda kurulan kocaman sahneye doğru ilerledik. Barış bana etrafta "Reebok posterleri" var dedi. Sahnedeki iki sunucu Norveççe hikayeleriyle çocukları eğlendiriyor. Arkasından Zimbambe'den ithal bi' enstrüman çalan bi' abla çıktı. Yanında akordeon. Akustik... Keyfime diyecek yok. Derken Antoine ile Efe gitgide kalabalığın önüne geçmeye çalıştılar. Derken bir şey oldu. Tanıdık bir melodi. Bu senenin Eurovision birincisi: Fairytale... Norveççe anons: "Veee karşınızda Alexander Rybak"

Sadece "whaaaaat" diye bağırabildim. Antoine yanağıma öğrettiğimiz gibi Türk tipi bi' öpücük kondurarak söyledi: "This was for you."

8.30'dan çıkmalar, coğrafi şekiller, Reebok posterleri... Her şey yerine oturdu. Son ana kadar hiç bir şey anlamamıştım. Her şey benim içindi. Hayatımın en güzel sürprizi için...

15 dk. sonra ben sırıta sırıta sahneye bakıp tırnak dışına taşmış arkadaşlarımın benim için yaptıklarını düşünürken Efe ağlayarak kafasını omzuma dayadı. Albümündeki tüm şarkılarını biliyorum Alexander'ın... Funny Little World şarkının adı.

"And I don't know for sure
Where this is going.
Still I hope for more, and more.
'Cause who would know that you
Would treat me like a boy,
And I treat you like a girl,
In this funny little world."

Arkadaşlarım mutsuzken ben de mutlu olamıyorum. Antoine ile Efe, diğer Erasmus insanlarından farklı olabildikleri için tırnak dışına taştılar. Efe, Türk olduğu için en iyi arkadaşım olmadı. Sadece en iyi arkadaşımın Türk olması raslantısal bir şanstı. İyi anlar kadar kötü anları da paylaştıkları için...

Bense benim için çırpınan arkadaşıma yardım edememenin huzursuzluğu içindeydim. Elimden gelen tek şey sarılıp sırtını sıvazlamaktı. Ne güzel şeyler paylaşıyoruz şu kısa hayatımızda. Sonra güzel şeyleri kötü şeyler yüzünden unutuyoruz. Birbirimizi sevmeye ne kadar çok ihtiyacımız var. Şu küçük komik dünyada...

Küçük komik dünyama renk katan arkadaşlarıma... Bir kez daha teşekkürler çocuklar.

Exchange İnsanları 4: Who is Your Girl Friend?

2009-06-04T13:06:00.003+02:00

22:42, +6’C, İsveçli karşı komşum Christofer sitede başka bir binanın önünde yarı çıplak titremekte. (Dialoglar akıcılık açısından düzeltilmiştir.)

Arda: Hey, do you need key to get inside?
Christofer: Yes. I was in Vladimir’s vodka party. I lost my keys… I lost my t-shirt… I lost my telephone… I don’t know where my girl friend is…
Arda: Do you remember her telephone number? We can call her.
Christofer: I don’t remember her name. (?)

Nereden geldik buralara: Exchange İnsanları 3: How Much to Drink?

Ufukta Siyah Beyaz

2009-06-01T12:17:00.016+02:00

Siyaaaah... Beyaaaaz... Siyaaaah... Beyaaaaz...

Merak etmeyin, "oh ne güzel iki kupayı da alıp 2008-2009'a adımızı yazdırdık, size de bu sezon sevinecek bişiy kalmadı." tadındaki sevincimi burada yaşamıycam. Tamam bugün konumuz siyah beyaz. Ama Türkiye'nin siyah beyazı değil, İsveç'in siyah beyazı...

Türkiye'de BBG formatında ilerleyen Ergenekon Terrör(?bsg) Örgütü davasının İsveç'teki versiyonu Pirate Bay davası. Pirate Bay paylaşım sitesine karşı açılan bu dava İsveçliler'in büyük bir çoğunluğundan tepki görüyor. Bu tepkinin adı da şöyle konuyor: Piratpartiet (Korsan Partisi)

Korsan Partisi, bildiğimiz kanlı canlı siyasi parti. 2006'da seçimlerden 8 ay önce kuruluyor ve %0.6'lık bir oy oranı elde ediyor. Bu daha başlangıç, çünkü 17 Nisan'da 4 İsveçli, Pirate Bay davasından birer yıl hapis aldığında partinin kayıtlı üye sayısı 14.711'e ulaşıyor. Partinin kurucusu Rick Falkvinge durumu şöyle özetliyor: "Bir haftada 3'e katladık ve üye sayısı olarak İsveç'in en büyük 3. partisi olduk. Artık her yerdeydik."

Partinin en dikkat çeken özelliği üyelerinin 30 yaş altı İsveçliler'den oluşması. Korsanlara günün her saati internette raslayabilirsiniz. Çünkü onların diğer adı "geek". Gecenin dördünde Facebook kullanıyor, sabahın altısında blog yazıyorlar.

Korsanların sağ sol parti olma gibi bir arzuları yok. Siyasetin sağ sol'dan öte bir şey olduğunu anlamışlar. Onların parti manifestosu da diğerlerinden farklı: Bilgi paylaşım özgürlüğü ve özel yaşam gizliliği

Parlemento barajı %4 olan İsveç'te Korsan Partisi'nin oy oranı %6-7 seviyesine ulaştı. Bu başarının ilk meyveleri 7 Haziran'da yapılacak olan Avrupa Parlementosu seçimlerinde toplanacak gibi gözüküyor. Ben de İsveç vatandaşı olsaydım oyumu düşünmeden Piratpartiet'e verirdim.

Haydi bakalım Korsanlar... Yelkenler fora!

Bir başına

2009-05-28T14:51:00.005+02:00

Şu Orhan Veli var ya
Neye yarar bir başına
Rakı şişesinde balık olsa?

Time Challenges for Cross Cultural Teams

2009-05-27T00:20:00.004+02:00

Geçen gün International Management dersinde hayatımın ilk akademik makalesini hazırlayıp sunmuş oldum. JS kısaltmalı Fransız hocanın "gel bana elinin tersiyle iki tane çak" mimikleri arasında sunum yapmak pek hoş değildi. 3 Fransız (biri İngilizce konuşamıyor, biri aşırı ötesi inek ve gıcık), 1 Belçikalı (İsveç'teki en iyi arkadaşlarımdan biri olan Antoine) ve 1 Türk'ten (bu ben oluyorum sanırım) grubumun konusu "Time Challenges for Cross Cultural Teams" (Farklı Kültürlerden Oluşan Grupların Zamana Dayalı Sorunları) idi. Ben, "Perception of Work vs. Leisure Times" (İş ve Serbest Sosyal Zamanların Algılanması) kısmını hazırladım.

Bu başlıklar ilgilinizi çektiyse makaleyi ahan da bu adresten okuyabilirsiniz, hatta indirebilirsiniz. Tabii İngilizce biliyorsanız...

Dipnot: Bu grupla iki proje daha hazırlarsam şakır şakır Je parle Français diyim ben size... Fransızları seviyorum.

Ban'dıra Ban'dıra Ye Beni!

2009-05-26T00:49:00.011+02:00

İsveç'ten buram buram memleket kokusu... Bu da RTÜK tribute'ü olsun.

Exchange İnsanları 3: How Much to Drink?

2009-05-24T13:30:00.007+02:00

Vladimir: I was in Turkey and we were drinking as if there was no tomorrow. 3 nights later i understood i would gonna die soon. I stopped drinking. Then, an idea come up my mind. I bought a nargile.
Arda: Then, you started to smoke as if there was no tomorrow?
Vladimir: Exactly!

Bizim bir mazimiz var: Exchange İnsanları 2: How to Stereotype?

Şapka

2009-05-23T15:33:00.046+02:00

Aaa manyağa bak demeden önce bir durun. Bu sefer olayı kestirip atmadan biraz durup hayran olmamız lazım. Fotoğraftaki abi, önemli bir abi. Çünkü o, binlerce kişinin seyrettiği bir spor müsabakasında soyunan "ilk" insan.

Yıl 1974, Twickenham Stadium'unda İngiltere, Wales'e karşı rugby oynuyor. İlk yarının bitiminde Avusturalyalı bir finansçı çırıl çıplak sahaya fırlıyor. Ardından onlarca çıplağı sürükleyecek olan bu isim Michael O'brien.

Olayın ardından kabuğuna çekilmiş Michael. İlk röportajını 32 yıl sonra Avusturalya'da Channel 7'de veriyor. "Where are they now?" isimli programda bu fenomenin başlangıcını şu cümlelerle anlatıyor: "İtiraf etmem gerekirse, koca bir boşluk... Üstümü çıkarıp fırlattığım ve koltuğumda çırıl çıplak beklediğim o dakikadan itibaren her şey bir boşluktaydı. Devre düdüğünün çalıp oyuncuların sahayı terk etmesini bekliyordum."

Michael'ın ünlü olmak gibi bir amacı yoktu. Hiçbir şeyi protesto da etmiyordu. Tek amacı bir İngiliz taraftarla girdiği iddiayı kazanmaktı. Polisler onu yakalayıp bir fotoğrafçı o ünlü kareyi çektiğinde elleriyle polislere bunu anlatmaya çalışıyormuş Michael: "Şuradaki arkadaşlarla iddiaya girdik, çizgiye dokunmam lazım." Hoş, polisler de anlayış göstermişler. Polis memuru Bruce Perry'nin 426T numaralı şapkası Michael'in pipisini örtecek şekilde çizgiye yürümüşler. Bruce o anı şöyle anlatıyor: "O gün aşırı derece soğuk bir hava vardı, ve Michael'in övünecek hiçbir şeyi yoktu."

Arkasından karakola gitmişler. Michael, iddiadan kazandığı 25 pound'u savcıya ceza olarak ödemiş. Programın sunucusu Michael'a soruyor:

-Aynı şeyi yapmak isteyenlere tavsiyeniz var mı?

-Kesinlikle! Sakın yapmayın!

Olayın ardından çok utandığını söyleyen rugby hayranı Michael'in yanına kar kalan tek bir şey var: Karakolda gerekli belgeleri doldurduktan sonra polislerin onu giydirip stadyumda oturduğu aynı koltuğa geri getirmesi. "Maçın hiçbir kısmını kaçırmadım, ... , döndüğümde oyuncular 2.yarı için sahaya çıkıyordu."

Hayır, bu sefer Facebook'a o geleneksel siyah arkaplanlı yazımı koymıcam.

2009-05-21T22:26:00.018+02:00

Lap-top'um, e-makalelerim, defterim, büyük boy tuzluğum, küçük boy tuzluğum, çizgili kahve fincanım, tuvalet kağıdım, iTunes'um, kiramı ödediğimi belirten sarı Forex fişim, bi türlü bitmeyen post-it'im, kullanılmış post-it'lerim, couchsurfing poskartım, Çağdaş'ın bana aldığı Starbucks termosum, Nivea Soft el ve vücut kremim, Krakow'dan çaldığımız Lech bira altlığım, Prag'tan aşırdığımız U Fleku bira altlığım, ekran temizleme ıslak mendillerim, patlak ampülüm, Gizem'in bana yaptığı karton uçurtmam, Voltaren kremim, fotoğraf makinem, boş CD'lerim, göz damlam, lens kutum, lens solüsyonum, cımbızım, ne zaman geldiğini hatırlamadığım 3 adet su bardağım, facebook'um, harcanmayı bekleyen yarım ve bir kronluk bozuk paralarım, last.fm'mim, kingdom-of-ars.blogspot.com 'um, kek çırpacağına benzeyen kafa masajı aletim, cüzdanım, otobüs kartım, aptalca gülümse yazım, tüy toplayıcı yapışkanlı rulom, haftalardır çöpün yolunu arayan alışveriş fişlerim, şu an nasıl yazıldığından emin olamadığım müsvette veya müsfette kağıtlarım, radikal.com'daki Hakkı Devrim yazılarım, annemin iki de bir de içiyor musun diye sorduğu multi vitaminim, multi olmasa bile içmem tavsiye edilen limon tatlı C vitaminim, içmem tavsiye edilmeyen ama çoktan içilip masanın sol alt köşesine konmuş bira kutum, MP3 player'ım, bozuk şarj aletim, 60 kronluk P&G özür hediye çekim, masanın üzerindeki ekmek kırıntılarım

ve ben;

2 proje, 2 sunum ve 2 finalle, 2 haftalık final haftasına resmi olarak 2'lemekteyiz.

İsveç'te öğrenci sezonu açılmıştır. Kamuoyuna kederle duyurulur.

Exchange İnsanları 2: How to Stereotype?

2009-05-20T02:56:00.003+02:00

Arda Sengel Buradan herkese "Perception of work vs. leisure times in cross cultural context" demek istiyorum.
14 minutes ago · Comment · Like

Marcelo Kenji Izukawa at 2:46am May 20
Japanese:"what is leisure time?"
Brazilian:"what is work?"
American:"what is cross cultural?"

Arda Sengel at 2:55am May 20
jajajaja =)
and Turkish: "What is perception?"

Write a comment...

Maziye bir bak: Exchange İnsanları 1: What is Racism?

Türkan Saylan anısına...

2009-05-19T19:57:00.010+02:00

"Çağdaş Kadın"ın* ölüm haberini duyunca direkt vakit gazetesinin sayfasını açtım. Fikir yerine kir üreten bu zavallıların zavallı okuyucularından birinin yorumundan bir cümle aktaracağım.

"Çünkü o namaz kılan değil, bale yapan insanlar görmek istiyordu."

Şaşırtıcı; ama ne kadar da doğru bir gözlem yapmışsın zavallı.

Çünkü biz namaz kılan değil, bale yapan insanlar görmeye hasretiz.

* "Çağdaş kadın, kendi kararlarını kendisi veren, mutlaka ekonomik bağımsızlığını kazanmış, yani kendi geçimini kendisi temin eden, evlenmeye veya ayrılmaya kendi özgür iradesiyle karar verebilen, kocası tarafından aşağılanmayan, dayak yemeyen, çocuklarının önünde küçük düşürülmeyen kadındır." T.Saylan

Sucuk Sosis

2009-05-18T20:14:00.004+02:00

SansüreSansür - 02 from adboy on Vimeo.

Kafdağı'nın Ardına Yolculuk

2009-05-18T02:13:00.012+02:00

İlkokuldaydım. Kitap haftasıydı sanırım. İlkokul öğretmenim 40 kişilik sınıfta 40 öğrencinin herbirine kendi maaşından birer kitap almıştı. Derste teker teker dağıtmaya başladı. Birkaç dakika sonra önümde bir kitap duruyordu: Kafdağı'nın Ardına Yolculuk

Gülten Dayıoğlu'nun uzakdoğu notlarıyla başladı her şey aslında. Yıllar sonra Erasmus'a gitmemi sağlayacak ilk satırları okuyordum. Nasıl da hoşuma gitmişti o kitap. Bilmediğim yerler, bilmediğim yemekler, bilmediğim insanlar...

International Management seminerlerinin ikinci konuğu Çin'dendi. Çin, uzun süre batıdan gelen akınlarla acı çekmiş. Düşmanların hepsi batı yönünden gelirmiş. Öylesine yüreklerine işlemiş ki bu, batıyı sevemez olmuşlar. Batı onlara ölüm getirmiş. Ölenlerin de batıya gittiğine inanmışlar.

Eski bir Çin imparatoru ülkenin kuzeyine bir saray inşa etmiş. Kapısı da güneye bakarmış. Hikaye bu ya, Çinliler eve gelen konuklarını duydukları saygıdan sofranın kuzeyine oturturlarmış. Yüzleri de güneye dönük olurmuş. Sofranın batı yakası hep boşmuş.

Çinde bir restorana giderseniz, diyor Çinli misafirimiz, masaların batısına oturmayın. Size bir de ipucu, genellikle odaların batısındaki kapılar kilitli tutuluyor.

Hoşuma gitti bu hikaye. Bilmediğim yerler, bilmediğim yemekler, bilmediğim insanlar... Sanki bir an çocukluğuma döndüm. Birkaç dakika sonra önümde bir kitap duruyordu: Kafdağı'nın Ardına Yolculuk. Ağzımdan üç kelime döküldü: Teşekkür ederim öğretmenim.

Ola ki bir gün yolumuz Hindistan'a düşer...

2009-05-16T12:00:00.035+02:00

Bu hafta International Management dersinde seminerler haftasıydı. Bizim Hindistan, Batı'nın India olarak bildiği bu kocaman ülkenin asıl adı Bharat. Bundan mıdır bilmem yemekleri de bol baharatlıdır.

Misafir hocamız Hintli bir kızdı. Ülkesini anlata_ bilme çabası ses tonuna ve gözlerine nasıl da yansımıştı! Batının Slumdog Millionaire ötesinde bir şeyler bilmesi lazımdı. İyisiyle kötüsüyle saklamadan Bharat'ı bize tanıtmaya çalışıyordu. Çok severek yapıyordu ya bu işi, McDonald's'ın yerel ürünlerinden bahsederken ağzının sulanması da bundandı.

Bharat'ın çoğu vejeteryanmış. Mc'de de bu yüzden et satılmazmış. Halk arasında, son yıllarda tavuk ve balık yenmeye başlanmış. Ama, tabii ki genç nüfus arasında... Ben sadece tavuk yiyorum, diyor Hintli kızmız ve ekliyor: Muhtemelen gelecek nesil büftek ve domuz da yer.

Bizim gibi etobur bir toplum için ne kadar "exotic" bir kültür değil mi? İşin felsefesini öğrenince bu exotic'lik perdesi aralanıyor. Felsefe ana bir temel üzerinde oturuyor: Wealth (Tam olarak Türkçe karşılığı yok. Zenginlik diye çevirelim bakalım. Ama, sadece maddi anlam yüklenmesin.)

Hindu din felsefesine göre inekler kutsaldır. Sadece ineklere değil, ağaçlara zarar vermek de çok kötü algılanıyor. Çünkü, inekler size sütüyle zenginlik sunuyor, ağaçlar da meyveleriyle.

Ev ziyaretlerine eli boş gitmemek lazım Bharat'ta. Eli boş gitmek kabalıktır. Çünkü, misafirin eve mutluluk ve zenginlik getirdiğine inanılır. Gittiğiniz evde ya da herhangi bir iş toplantısında aynı mantıkla size yiyecek ve içecek ikram edilecektir. Bitirmeseniz bile tadına bakın. İş toplantıları, karşı tarafla zenginlik yaratma süreci için bir başlangıç anlaşmasıdır. Sizin sunduğunuz zenginliğe burun kıvıran insanla nasıl beraber zenginlik yaratabilirsiniz ki?

Wealth'i böyle algılıyor Hintliler. Hindu felsefesinin ikinci bir önemli konusu ise zaman. Felsefenin temel çıkış noktasını anlatıyor hocamız: "Time is illusion." Zaman, aldanmacanın bir parçası haline gelince saatler zamanı ölçemez oluyor. İyi zamanlar var Bharat'ta, kötü zamanlar... Çok iyi zamanlar var gün içinde, çok kötü zamanlar... Zamanı iyi-kötü diye ölçüyor yaşlı teyzeler Bharat'ta. Saatler koşarcasına geçmeyince de sabretmek saygınlık kazandırıyor insana. Sabırlı insan iyi insandır. Kararını vermiş olsan bile bir iki gün daha düşünmelisin.

Ola ki bir gün yolumuz Hindistan'a düşer... Umarım çok iyi bir zamanda, mutluluk ve zenginlik götürürüz, hoşgörü ve sevgimizin yanında.

Korsancılık

2009-05-15T14:17:00.017+02:00

"this is a thank you to our fans"

Last.fm'de dünyada en çok dinlenen sanatçılara baktığımızda en başı an itibariyle 2,103,285 dinleyicisi ve 165,767,815 dinlenme sayısıyla Radiohead grubu çekiyor. İkinci sıranın sahibi Coldplay.

Coldplay bu sabah konser kaydı yeni albümünü çıkardı. Ama, piyasaya sürmedi. Onun yerine piyasayı uzaklara sürmeyi tercih etti. Ne mi diyorum? Olay şu: Albüm bu linkten yasal olarak beleş download ediliyor. Sabah yüklemeye başladım; fakat tamamlayamadım. Şu anda bu link dahil olmak üzere Coldplay'in official sitesine bile zor ulaşılıyor. Biraz beklememiz lazım sanırım.

Coldplay'in bu klas hareketi, "korsan da korsan" diye Çağan Irmak'ın Babam ve Oğlum filmindeki babanın "Benim yüzümdeeeeeöööönnn!" şeklindeki can hıraş bağrışı gibi cırlayan sanatçılara kapak olsun.

Sanatın satılması her zaman bana sanatın soğuk yüzü olarak geldi. Sanki sanat sadece beğeni kazanmak ve ego tatmini için yapılmalı. Alkışlar, hayranlık dolu sözler en büyük hediye olmalı. Bu noktada ikilem geliyor: Tabii ki sanatçının da para kazanması lazım. Peki sanatçılar albüm satışlarından mı para kazanıyorlar? Eğer öyleyse durum vahim; çünkü kimin albümünün ne kadar satacağı belli olmuyor.

Gerçek sanatçıyla çakma sanatçı ayrımı albümün ötesinde ortaya çıkıyor. Şarkıcılar kazandıkları paraları performansları için kazanıyor. O zaman korsan diye bağırınmalarına gerek kalmıyor. İyi performansın varsa konserlerin boş geçmez. Sertab Erener'in açıkhava konserlerinin etkisini MP3'lere hapsedebilir misiniz? İşte bu yüzden Sertab'ı dinlemeye gidiyoruz.

Sanatçının core competence'ı (şahsına münasır sunum vaadi) kendisidir. MP3'ü kopyalayabilirsin. Performansı kopyalayamazsın. Performansına güveniyorsan da kendi kendinin korsanını yaratman en tatlı çözümdür. Alkışlar Coldplay'e...

Norveç'in Peri Masalı

2009-05-15T02:24:00.031+02:00

Bu seneki Eurovision'un, katılan şarkılarından sunucularına, animasyonlarından heyecanına kadar her şeyinin vasat olduğuna kanaat getirdim. Bu argümandan çıkışla Eurovision seyred(eme)me nedenlerimin 2009 modeli olan "dönemin en eğlenceli partisine gitme" düşüncemi pek de içim acımayarak uygulayacağım.

Ama İsveçliler izleyecek. İsveçliler Eurovision'u sever temalı yazıma inanmadıysanız artık kanıtlarla konuşacağım. Sizce bu afiş Türkiye'de görülebilir bi' şey mi?:

Cumartesi finali seyretmeyeceğim için müstakbel birincimi şimdiden açıklıyorum. Bu sene (umarım) Norveç kazanacak. Sahnede Alexander Rybak var. Şarkısının adı Fairytale. Peri masalı... Şarkı kemanla başlıyor. Kendinizi bir anda "Lord of the Dance" dansçılarıyla İrlanda'da gibi hissediyorsunuz. Hem de kemanın şarkının ikinci bölümünde kopan yayına rağmen =)

Belarus asıllı Alexander 5 yaşındayken piano ve keman çalmaya başlamış. Eurovision şarkısı sözüyle müziğiyle kendisinin. Sahne şovu etkileyici.Demek ki neymiş? Kaliteli sahne şovu için sempatiklik, güzel ses ve beste, içine işlemiş müzisyenlik ve azıcık oyunculuk kafiymiş. Paçoz dansöz kıyafetiyle kolundan tutulup sahneye fırlatılmış gibi durmaya gerek yokmuş. Gururla paylaşırım:

Son olarak da yarı finalden elenen diğer favori şarkım olan Coldplay tadındaki alt+rock İsviçre'yi öneririm: Lovebugs - The Highest Heights

40x9=360

2009-05-14T02:57:00.004+02:00

Araklamacı habercilik anlayışım gereği iftiharla sunarım:

Hadise ucuz bir dansözdür.

2009-05-13T00:09:00.008+02:00

Ooooh oyna Hadise oynaaaa... Eğlendir bizi! Nihooho

Düm Tek Tek

Yeni başlayanlar için Eurovision

2009-05-11T22:42:00.064+02:00

2001'den beri ilk kez bu sene slogan yok. Ama anka kuşumuz var. Fantasy bird...

Yarın akşam Eurovision'un ilk yarı finali var. Perşembe ikinci yarı final. Cumartesi büyük mutluluk... Haydi size introduction yapıcam: Eurovision, "yuroviijın" diye okunur İngilizce. Fransızlar, "lörövisyon" diye okur. Almanlara göre ise "eyröviijın" idir. Türkiye'de en çok bilinen yabancı dil İngilizce olduğuna göre "yurovizyon" diye okumamız makbüldür.

Bana başka okuma şekilleriyle gelen kişiyi, o anlamasa bile, sohbet sırasındaki bir sonraki cümlemde üstüne basa basa yurovizyon dememle kınar ve ezerim. Hatasını suratına tokat gibi çarparım. Akıllı olun, adamın asabını bozmayın. Falan fişmekan...

Eurovision'u bana sevdiren şeylerden biri her sene yeni logo tasarlanması. 2004 Istanbul'dan beri ana logo değişmiyor. Her sene evsahibi ülke yeni tema tasarlıyor.

Siz şimdi en sevdiğim yurovizyon logolarına en yeniden en eskiye doğru göz atarken, ben de bir kenardan yurovizyon geçmişimi anlatacağım.

2003'te Sertab katılınca yarışmadan haberim oldu. Öncesinde Eurovision deseniz şuursuzca bakardım. 2004'te Sertab'ın birinciliği sayesinde Eurovision İstanbul'da düzenlendi. Çağdaş'ın babası TRT'de çalıştığından dolayı yarıfinali canlı canlı Abdi İpekçi'de izledim.

Buraya kadar her şey normal. Olay 2005'te koptu. Gülşah Abla'mın erkek arkadaşı aile ile tanışmak için yemeğe geliyor. Ve muhteşem raslantı: Eurovision gecesi seçilmiş. Hem de sonradan en favori yılım olarak adlandıracağım 2005 Eurovision.

Tanışma yemeğine gelen erkek arkadaş şu an kuzenimin kocası. Ve benim hakkımdaki ilk izlenimi: Eurovision sapığı... Di mi Özgür Abi?

Yıl 2006... Boğaziçi Üniversitesi Oyuncuları ile Eskişehir'de Bahar Noktası oyununun turnesindeyiz. Eurovision izlemek için çözüm: Eskişehir'de Ali'yi yanıma alıp soluğu okey dönen bi' kahvehanede aldım. Amcamdan rica ettim. TRT'yi açtı. Mutlu mesut izledik. Oylamaları göremedim. Çünkü kahve kapandı.

Yıl 2007... Eurovision izlememi engellemeyen çalışan iç ve dış tehditler cirit atmaya devam ediyor. Bu sefer Boğaziçi Üniversitesi Yüzme Takımı ile İzmir'deyim. Üniversiteler arası yarışlar var.

Yarıfinali uçağa binmeden 5 saat önce evde izlemiştim. Final için İzmir Kordon'u seçtim. Tüm takım arkadaşlarımdan ayrılıp Mado'ya koştum. Rica ettim. TRT açıldı.

Takvimler 2008'i gösterirken 10 yıldır saat gibi çalışan televizyonum kelek yaptı. Hem de Eurovision'a bir hafta kala. Cevabını tamir görerek aldı.

Veee son olarak 2009. Arda İsveç'te. Her zamanki gibi televizyondan uzakta. Yarın akşam Eurovision'u Efelerin evinde izleyecek. TRT yerine SVT olacak yayıncı. İsveççe yorumlarla.

- Klasik Türk İnsanı: Eheheue Arda, kaçıncı oluruz?
- Arda (iç ses): O değil de... Bu sene logo nasıl tasarlandı acaba? Sahne tasarımı büyüleyici mi? Işık sistemini iyi kurdular mı? Acaba kaç farklı ülke bir arada? Sahne performansları nasıl olcacak? Orijinal koreografiler izleyecek miyiz? Hangi ülkeler jazz söyleyecek?
- Arda(dış ses): Haa? Bilmiyorum.

İki Kelime

2009-05-10T13:18:00.001+02:00

"...kaloriferi kapatıyorum..."

İki kelime bana ne çok şey söylüyor bi' bilseniz.

Benimle evlenir misin?

2009-05-09T12:21:00.021+02:00

Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Lütfi Sezen’in Türkiyat Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan ve ülkemiz için kelimelerle ifade edemediğim kadar önem arz eden, ne kadar teşekkür etsek az olan "akademik" araştırmayı siz sayın bir avuç okuyucularımla paylaşmak isterim.

Ama öncesinde şunu söylemezsem içimde kalacak bölümü: Lan, götünüzden Türkiyat diye kelime uydurup derginin adı mı yaptınız? Bu ne be!

İşte Lütfi'ciğimin araştırmasının özeti:

EVLENME BİÇİMLERİ

1- Görücü usülü ile evlenme
2- Kız kaçırma
3- Başlık parası karşılığında evlenme
4- Oturak alma evlilik
5- Başörtüsü kaçırma yoluyla evlilik
6- Beşik kertme
7- Taygeldi
8- Kuma
9- Berdel
10- Kepir (yaban değişimi)
11- Ölen kardeşin karısıyla evlenme
12- Baldızla evlilik
13- İç güveyi
14- Yetim evliliği
15- Yakın akraba evliliği
16- Oldu bitti evlilik
17- Para karşılığı evlenme
18- Kan parası karşılığı evlenme
19- Öcalma karşılığı evlenme
20- Çok eşli evlilik
21- Anlaşmalı evlilik
22- Hileli evlilik
23- Raslantı evliliği
24- İlan yoluyla eş seçme
25- Tercihli evlilik
26- Yabancı ile evlilik
27- Farklı mezhep evliliği
28- Metres edinme
29- Muta evliliği
30- Dış güveyi evliliği
31- Dul evliliği
32- Tanışıp anlaşarak evlenme
33- Televizyon evliliği

Elimde görmüş olduğunuz link asıl habere gider.

Lütfi'ciğimin araştırması karşısında gözlerim doldu ve kendi çapımda katkıda bulunmak istedim:

ÖNERDİĞİM ALTERNATİF EVLENME BİÇİMLERİ

34- Gazozuna ilaç katma yoluyla evlenme
35- Tecavüzcüsüyle evlenme
35- Semra Hanıma'ın onayını alma yoluyla evlenme
36- Ya topçuya ya popçuya vararak evlenme
37- Hollanda'ya gitme yoluyla evlenme
38- Tek gecelik evlenme
39- Gönül bu ota da konar boka da yoluyla evlenme
40- Sibel Can diyetiyle zayıflayıp evlenme
41- Hülya Avşar taktiğiyle 30. kez evlenme
42- MIRC'de tanışıp evlenme
43- Gemide kaptana nikah kıydırarak evlenme
44- Ya benim olursun ya toprağın deme yoluyla evlenme
45- Ecel ayırsa bile mahşerde buluşuruz diyerek iki kişilik intihar yoluyla evlen(eme)me
46- Ben seni ne batakhanelerden kurtardım diyerek evlenme
47- 10.000 davetliyle Çırağan Sarayı'nda evlenme
48- Prezervatif kullanmama sonucu evlenme
49- Pınar Altuğ usülü sab-i sıbyanla evlenme
50- Mantık evliliği
51- Mantı evliliği
52- Pisi pisine evlenme
53- Zengin ve bir ayağı çukurda adama kancayı takma yoluyla evlenme
54- Öylesine evlenme
55- Bu odadan çıkınca önüme çıkan ilk insanla evleneceğim diyerek evlenme
56- Evlilik çağına gelip evlenme
57- Evlilik çağını geçip evde kalmış sıfatını edinip sonra evlenme
58- Bütün çağları geçip bir daha evlenme
59- Evlilikte keramet vardır diyip evlenme
60- Çöpçatanlık yoluyla evlenme
61- Eve kız atma yoluyla evlenme
62- Eve erkek alma yoluyla evlenme
63- Belediyenin toplu nikahıyla evlenme
64- Yıldırım nikahıyla evlenme
65- Memleketten düğüne 5 otobüs dolusu akraba getirterek evlenme
66- Takı törenindeki altınları almak için evlenme
67- Sevişerek evlenme
68- Daha iyisini mi bulacağım diyerek evlenme
69- Ruh ikizini bularak evlenme
70- 40 gün 40 gece dillere destan düğün yaparak evlenme
71- Şimdiki aklım olsa evlenir miydim demek için evlenme
72- Canına tak edip evlenme

Exchange İnsanları: What is racism?

2009-05-09T00:05:00.003+02:00

X: Do you click to Asian girls on porn-sites?
Y: No.
X: Why don't you?
Y: Because I only like European girls.
X: You're too racist.

Sevmeye Vakit'siz Cümleler

2009-05-08T23:30:00.015+02:00

Bu haberi duyduğumda tüylerim diken diken olmuştu. O yüzden hakkında yazı yazmadan önce sinirimin dinmesini beklemenin iyi olacağını düşündüm. Artık yazabilirim.

Bilmeyenler için: Türkan Saylan, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği başkanı, aynı zamanda cumhuriyet mitinglerinin organizatörü. Okuyacağınız haber Vakit adlı gazeteden kesilmiş bir küpür.

Mağdem haberi yapan gazeteci fotoğraf kullanmış, ben de fotoğrafla cevap vereyim.

Bu kaplumbağa ters duruyor. Kim bilir belki de dünyanın ters döndüğüne inandırmıştır kendini.

Üzgünüm

2009-05-07T21:08:00.003+02:00

İki gündür kendimi Mardin .....'ı ile ilgili bir şeyler yazmak zorunda hissediyorum. Köşe yazarlarının yorumlarını okuyorum. Çok düşündüm; ama cümledeki boşluğu bile tamamlayamadım. Üzgünüm...

Ingen Reklam Tack!

2009-05-05T05:51:00.024+02:00

Ingen Reklam Tack! Başlıktaki üç kelimeden sadece ikincisi tanıdık gelse de aslında bu cümleyle bolca haşır neşirsiniz: "Lütfen reklam bırakmayınız." İsveç’te bazı öğrenci evlerinin kapılarındaki posta deliklerinin üstünde yazıyor bu yazı. Bugün, 17 günlük Avrupa Interrail Turu’mdan derleme bana "Ingen Reklam Tack!" dedirtmeyen çalışmaları anlatan bir analiz okuyacaksınız.

Venezia: Bu görsel, Venedik’in en ünlü ulaşım aracı olup Büyük Kanal’dan geçen 1 numaralı Vaporetto’nun üstündeydi. Casino di Venezia, Venedik’teki tek kumarhane. Reklamdaki sloganların İtalyanca yerine İngilizce kullanımı hedef kitlenin turistler olduğunun açık kanıtı. Slogan seçimi iddialı. Kumar, genel olarak fiziki ihtiyaçlardan çok duysusal (heyecan) ihtiyacını karşıladığından dolayı bu çalışma da heyecan uyandırmaya yönelik hazırlanmış. Bu anlamda sub-slogan diye bileceğimiz “Keep playing.” kısmı gayet ölçülü ve tamamlayıcı bir kullanım olmuş. Sloganın ilgi çekici görselle desteklenmesi güzel. İlk bakışta, farklı heyecan duygularının hepsini teker teker algılama şansımız olmasa da bütünsel olarak amacına ulaşıyor. Arka fon olarak kırmızı kullanılması yerinde bir karar. Hem kırmızının altbeyindeki cognitive etkisinden, hem de Venedik’e özgü bir durumdan: Venedik pastel tonların hakim olduğu bir şehir olduğu için kırmızı gözlerden asla kaçmıyor. Amacı turistleri bir kereliğine mekana çekebilmek olan bu çalışmanın fışkıran heyecan ve merak öğeleriyle bunu başardığını düşünüyorum. Reklam hakkındaki tek eleştirim, uygulamasına gelecek. Vaporetto’nun camlarını kaplayan bu çalışma Vaporetto içinden şehrin yeteri kadar görünmesini engelleyerek küfür etmemize yol açıyor. Turistlerin büyük bir kısmının da bu Vaporetto’ya bindiğini düşünürsek, akılda istemeden de olsa markaya karşı negatif algı oluşturduğunu iddia edebilirim.

Praha: Nisan ayı içinde Avrupa’nın bulunduğum 9 şehrinde de çoğu reklam bolca cinsellik öğeleri içeriyordu. Özellikle Roma tren garını boydan boya kaplayan Emporio Armani görsellerinin yanından geçerken kendimi “seks gibi” demekten alıkoyamadım. Cinselliği salt ilgi çekme amaçlı niteliksiz kullanan bu reklamların yanısıra yerli yerinde nitelikli kullanıma da rastladım. İşte Prag’tan bir örnek:

Reklamın mesajı çok açık. Eğer ayda 490 Kč öderseniz solda görmüş olduğunu baklava baklava karın kaslarıyla sağda görmüş olduğunuz taş gibi kalçaların benzerlerine sahip olabilirsiniz. Reklam, fitness’ın terletici konseptine gönderme yapmadığı, bilakis imrendiren görselleriyle bunu düşünmemizi bile engellediği için benden artı not alıyor. Erkek görselindeki fiyat etiketi kordonu ise espirili bir seçim olmuş. Fiyat etiketlerinde barkotun büyütülerek kullanılması ürünü (kalça ve karın kası) standartlaştırarak –her ne kadar aktif algımızla farketmesek de- herkesin sahip olacağına dair gönderme yapıyor. Görseldeki ışık kullanımı ise erotizmi destekleyen bir seçim olmuş. Bal-dök-yala spor salonu fotoları göstermektense loş ışık kullanımıyla salonun kalitesini yansıtmak güzel bir seçim.

Vien: Hiç çekinmeden Avrupa’nın sanat başkenti diyebildiğim Viyena’dan billboard görseli yerine “word of mouth marketing” ve yılların getirisi olan bir “guerilla marketing” çalışması sayılabilecek bir “ayrıntı” ile karşınızdayım. Elinizde tuttuğunuz sırada enteLLektüel (bakınız entelektüel demiyorum, entellektüel diyorum!) açlığınızı tıka basa doyuran, soyluluğunuza asalet katan bu şey bir menü. Sacher-Torte ile dünyaca ünlü bu asırlık cafe, başarılı service marketing’ini bu güzel ayrıntılarla tamamlıyor. Bana da tebrik etmek ve tatlımı yemek düşüyor.

Budapest: İğrenç şehir Budapeşte’den gördüğüm an aklıma eski bir bilardo cafe afişini getiren yine hoş bir çalışma… Bilardo Cafe’nin farklı konsept geceleri için, bilardo toplarıyla konsepti anlatan çağrışım görselleri çıkarılmıştı. Neyse… Konuyu bulandırmayayım. Basit, yalın ve temiz bir iş. Cuma akşamları balık gecemiz. Friday = Fishday. Akla çabuk girer. Kolay kalır. Bir de haftanın beşinci günü. Yap elinle bir beşlik. Balığıda serçe parmağına tak. Büyük balık küçük balığı yutar ya… İşin ilginci beynimiz, balığı elle yediğimizden dolayı fotoğrafta el kullanımıyla gizli bir çağrışım yakalıyor. Balığın elimizi yemesi ise görsele kafa çevirtip bir daha baktıran yabancılaştırma öğesi olsa gerek…

Jönköping: Bu çalışmanın özgün yanı diğer sıkıcı ve tekdüze giyim firması görsellerinden ayrılması. Yine her zamanki gibi bir fotomodel ve kıyafet var. Sihirli dokunuş, dramaturji ve postürde. Çünkü, bu görsele yandaki fiyat yazısını görmesek asla giyim reklamı diyemeyiz. Brothers markasının yazı fontuyla, fotomodelin mimikleri ve duruşuyla her şey sanki bir dizi tanıtım afişini çağrıştırıyor. Postürdeki enerjik yapı ise baharın geldiğine dair altbeynimize mesaj yollamayı ihmal etmiyor. Atik, mücadeleye hazır ve kendinden emin bakışlarıyla reklam markanın genç işadamı hedef kitlesiyle cukkadanak birleşiyor.

Berlin: Veee geldik Berlin Duvarı’nı gezerken üşenmeyip yolun karşısına geçip fotoğrafını çektiğim afişlere. Afişin altında sayısız kurumun logosu var. Zaten Berlin Duvarı’na nazır billboard kiralamak için finansal verilerin muhteşem olması lazım. Reklam çok kışkırtıcı. Beyninizin homofobi kalkanını bir anda yerle bir ediyor. Tabii burada tam tersini de düşünmek lazım. Hiç çekinmeden bir öpüşme sahnesinin konulması insanların beyninde direkt olarak homofobi kalkanlarını kullandırarak mesajın algılanmasını en baştan etkileyebilir. Bu anlamda bu afiş Türkiye’de asla kullanılamayacak ve haber bültenlerinde kendine bol bol yer bulacak bir hale dönüşecektir. Almanya için durum ne bilmiyorum. Sosyokültürel araştırma yapmadan bir söz söylemem yanlış olur. Umarım istedikleri etkiyi alabilmişlerdir ve eşcinsel toplulukların normal hayat içinde “insanca” görünürlük kazanmalarına katkıları olmuştur.

Afişin Almanya’da ikamet eden azınlık-çoğunluklara hitap edebilmesi için 3 dilde hazırlanması çok hoşuma giden bir kısım. Ancak reklamda dilbigisi kurallarının iyi derecede uygulanması gerektiği olgusu tokat gibi karşımıza çıkıyor. “Sevgi saygıya değer” sloganı bu haliyle “Sevgi saygı”ya değer manasına gelir. Fakat sloganın Almanca “Liebe verdient Respekt” versiyonuna baktığımızda denilmek istenenin “Sevgi, saygıya değer.” olduğunu anlıyoruz. Türkçe ve Almanca versiyonlarındaki saygı kelimesinin ilk harfinin niçin birinde küçük birinde büyük yazıldığına da anlam veremedim.

Almanya’daki bu dikkat çekici sosyal sorumluluk görselinden sonra Berlin metrosunda bulduğum kalıcı duvar yazısı reklamını görmenizi istiyorum. Metronun içindeki reklam karelerinden birinin içinde yer alıyor bu yazı. Bu alan uzun süre reklamverenlere kiralanmamış/kiralanmayacak ve bu “soru”yu her sabah metroya binerken düşünmenize yol açacak. Görseli üzerine yorum yapmadan koyuyorum. Bu sefer sizin kendinizin düşünmesi gerekiyor:

Çöpçü

2009-05-03T00:23:00.009+02:00

Denis Vianello’yla tanışacaksınız bugün. O sizleri hiç tanımayacak. Sabah 4’ü 20 geçe evden çıktı Denis. Venedik’in güneyinde Pellestrina adlı bir adada yaşıyor. Rotası Venedik’in St.Marco meydanına doğru. Burada çalışıyor Denis. Saat 6’dan 8’e kadar tüm meydanı süpürüyor. O, Venedik’in 300 çöpçüsünden biri…

“La Rivista di Venezia” adlı kültür-sanat dergisinden tüm bu bilgiler. Venedikliler Denis’e çöpçü demiyorlar aslında. Bu bizim tanımımız. Dergideki adları “ekoloji işçisi”… Sizce de güzel bir tanımlama değil mi?

Saat 8’den sonra da çalışmaya devam ediyor Denis. Ara sokakları arşınlayarak evlerin çöplerini topluyor. Denis’in kabataslak hesabına göre haftada 200 tona yakın kağıt-karton harcıyormuş Venedikliler. Buna şaşırmıyor değil her seferinde. Normalde Venedikliler çöplerini apartmanların kapı önlerine çıkarıyorlar. Fakat, çoğu apartmanda asansör yok. Yapılar eski. Yapılar gibi insanlar da eski. Yaşlı bir bayan bir iyilik istediğinde, diyor Denis, hayır demek zor.

Özel günlerde 300 ekoloji işçisinin, iş yükü de artıyormuş. Yılbaşlarında gece 2’de çalışmaya başlıyorlarmış. Denis’in dediğine bakılırsa eşiyle iki kadeh bile tokuşturamıyormuş. Bir de efsanevi bir olay var. 1989 Pink Floyd konseri… Konser sonrası meydandan tonlarca çöp toplamak zorunda kalmışlar. Eğer Pink Floyd bir daha Venedik’te konser verseydi, diyor Denis, konseri izledikten sonra bir hafta Pellestrina’dan çıkmazdım.

Her ekolojik işçinin kendine ait bir temizlik bölgesi var. Denis’inki çok özel… St.Marco meydanı eşiyle düğün fotoğraflarının çekildiği mekanmış. Belki de Denis’e işini en çok sevdiren kısım bu.

Venedik’te evlenen çiftler ve turistler! Çektiğiniz o unutulmaz güzellikte fotoğrafların filminde göremeyeceğiniz bir şey var. Denis, her gün makyaj yapıyor Venedik’e… Fotoğraflarınız güzel çıksın diye…

Teşekkürler Denis. 1 Mayıs’ın kutlu olsun.

Sanırım kafayı mangal yapıp yiyorum!

2009-05-02T21:33:00.017+02:00

"Şimdi bu iki fotoğrafın ne alakası var? Niye yan yanalar?" tepkinizi duyar gibiyim. Zaten siz sormasanız bile ben kendi kendime soruyorum.

"Gün gelecek blog'una İbo'nun fotosunu koyacaksın" deseydiniz "Hadi lan" derdim. Ama koydum sanırım.

Bugün balkonumu açtım. Ve... Bu bendeki aşk deilll canoo canooo, süüleee banaaa niireee gidem / Başımdaki sevdaaayıııı canooo canooo...

Tam gaipten İbo duyuyorum, kafayı yiyorum diye blog'a yazacaktım ki google'a uygun fotoğraf bulmak için "İbrahim Tatlıses İsveç" yazınca ikinci dumur kademesine erdim. İbo, eski bir jetini İsveç Kraliyet Ailesi'ne satmış.

Ben de kafayı yemekten vazgeçip kafayı mangal yapıp yemeğe karar verdim.

Språng

2009-04-30T23:21:00.014+02:00

30 Nisan itibariyle Stadsparken'de (The City Park) ateş yakmamızla, havai fişek patlatmamızla ve bandonun bize eski İsveç şarkıları çalmasıyla İsveç'e bahar resmi olarak gelmiştir.

Kamuoyuna neşeyle duyurulur.

Kısa Film Dünyasına Düşen Çocuk

2009-04-30T16:37:00.003+02:00

Sahnelerden kısa film dünyasına, set asistanı ve "düşen çocuk" olarak geçiş yaptım.

MOVEMENT (2009)

Arda Sengel'le Kim 500 Milyar İster?

2009-04-29T01:41:00.000+02:00

(Cevaplar: abcdabcdabcd...)

1. Arda Sengel aşağıdakilerden hangisiyle Interrail'e çıkmıştır?

a. Efecan Kağanoğuzbeyoğlu
b. Kağanbey Efeoğuzcanoğlu
c. Ebru Cündübeyoğlu
d. Efiken Keygınoguzbiyoglu

2. Berlin, Arda Sengel ilk defa ne yaptığı için anılarında yer edecektir?

a. Interrail'de osurduğu ilk Orta Avrupa kenti olduğu için
b. Bu şık ÖSYM tarafından şık bulunmadığından kaldırılmıştır
c. İlk Alamancı döner-ekmeğini yediği için
d. Terli terli üstüne soğuk su için

3. Curry Wurst nedir?

a. Alman Hollywood starı
b. İçinde köri geçen Alman küfürü
c. Üstünde köri olan Alman sosisi
d. Elinin köri

4. Berlin'de Arda Sengel'in misafir olduğu evin sahibinin Che şapkalı kot montlu arkadaşı hangi şarkıyı söylemiştir?

a. Banu Alkan - Bir Gün Beni Arzularsan Gel
b. Serdar Ortaç - Karabiberim
c. İsmail YK - Bas Gaza Aşkım Bas Gaza
d. Cartel - Cartel

5. Prag'taki yamuk binanın adı nedir?

a. Dancing House
b. Fuckin' Chaos
c. Micky Mouse
d. Metamorfoz

6. Burak, bana Prag'ta ...... ..... .

a. Çapak fakat salak.
b. Tabakta kabak bırak.
c. Sapakta sapıkça bak.
d. Merakla durakta bok at.

7. Gezi boyunca en çok aşağıdakilerden hangisine küfür edilmiştir?

a. Prag'ta masum Fransız ailesine
b. Yayvan Amerikan İngilizcesi'ne
c. Efe'nin canhırış öksürüğüne
d. Kıtasına dönmesi gereken uzakdoğulu turistlere

8. Arda Sengel, Budapeşte'ye gideni ....

a. Alnından öper.
b. Ajdar'dan beter.
c. Hakan'dan Peker.
d. Balkondan iter.

9. Arda Sengel'in Vienna'da yaşayan, 3 senede bir görebildiği ve çok sevdiği arkadaşı geziden birkaç hafta önce ne yapmıştır?

a. İtalya'da bilgisayardan ses yapıp üstüne ney üflemiştir.
b. Sakala bak a.q. diyen Alamancı'ya beğenemedin mi a.q. demiştir.
c. Türk esnaflı Vienna pazarından sarımsaklı yeşil zeytin alıp yemiştir.
d. Çemberlitaş'tan mavi kart alıp gelmiştir.

10. Arda Sengel'in Budapeşte'de kaldığı hosteldeki Portekiz asıllı 30 küsür yaşındaki Berlin'de yaşayan adamın Stockholm'de başına ne gelmiştir?

a. 22'den sonra geldiği için bara giriş parası vermiştir.
b. Önünde bir sarışın arkasında bir sarışın dans etmiştir.
c. Eninde petrol sonunda petrol Ajda Pekkan dinlemiştir.
d. Güllerin içinden caaanım koşarak koşarak koşarak gelmiştir.

11. Arda Sengel, İtalya'da aşağıdakilerden hangisini çöpe dökmüştür?

a. Spaghetti
b. Lasagne
c. Gnocchi
d. Pizza

12. Arda Sengel'le Efecan Kobo'nun Venedik'te re-prodüksiyon yapmaya çalıştıkları fakat yanlış şarkıyı seçtiklerini farkedince rezil oldukları 90'lardan kalma Metin Arolat şarkısı hangisidir?

a. "Psikoloji"m hızla değişti!
b. "Bandıra bandıra" ye beni!
c. Turp gibiyim turp, "Çikita Muz"!
d. Yürek paramparça zaten, "Dert Değil"!

13. Arda Sengel, Artur olarak benimsediği ismini İsveç isim günü takvimine göre 13 Nisan'da nerede kutlamıştır?

a. Roma
b. Antik Roma
c. Roma'lı Perihan
d. Roma'yı da yakarım

14. Efecan Kobo, Roma'nın güzelliğine hayran kalıp ne yapmıştır?

a. Gece 3'te tren garının önünde çantasına oturarak uyumuştur.
b. Aşağıdakilerin ve yukarıdakinin hepsi
c. Gözlüğünü düşürmüştür/çaldırmıştır/kaybetmiştir.
d. Dilenciye 5 Forint (Macar parası) verip koşarak uzaklaşmıştır.

15. Efecan Kobo, gezi sırasında aşağıdaki mesajlardan hangisiyle yusuf yusuf olmuştur?

a. Benim senin gibi kızım yok.
b. Benim sana verecek kızım yok.
c. Benim senin gibi torunum yok.
d. Bir kedim bile yok.

16. Arda Sengel'in kurduğu "Türkler zaten salaktı, Almanlar da salak." cümlesi ne açıdan yanlıştır?

a. Metroda yolu kapayan şişko ve kapalı kızı hedef alarak yüksek sesle söylendiği için
b. Aziz Nesin'in gözlemi yanlış olduğu için
c. AB'ye uyum süreci için
d. Söz konusu cümlenin Vienna metrosunda kurulmuş olup Avusturyalıların sadece Almanca konuştuklarından ötürü Alman diye stereotype'a sokulduğu için

17. Bratislava'da McDonald's'daki kasiyer çocuk için aşağıdakilerden hangisi günün en önemli olayı ne olmuştur?

a. Bi köşesi yamuk şeffaf Bonus kart görüp tüm McDonald's çalışanlarına wow efektiyle göstermesi ve oyuncak mı bu diye sorması
b. Mustafa Topaloğlu'nun Obama'nın başkanlığa gelmesinden çok etkilenip yazdığı şarkıyı hayatı boyunca hiç dinleyemeyecek olması
c. O günden yaklaşık 3 hafta sonra Seda Sayan'ın KanalD'den ayrılacak olması
d. Arda Sengel'in Bratislava'dan buzdolabı magneti almamış olması

18. Arkadaşıma sormak istiyorum joker hakkımı ..... kullanmak istiyorum.

a. Call Shop'lardan anneme ve kızarkadaşıma telefon ederek
b. Efecan'a 10 milyonuncu defa hangi duraktan binmiştik nerede inicez diyerek
c. Selpak kaldı mı diyerek
d. Haritada nerdeyiz ki diyerek

19. Seyircilere sormak istiyorum joker hakkımı ..... kullanmak istiyorum.

a. Bana biraz kontor yükleseniz ne güzel olur diyerek
b. Goteburg acaba Bratislava'nın word'de kenarındaki noktadan tutulup çapraz çekilerek büyülmüş hali mi diyerek
c. Venedik'te €1,5'dan ucuz tuvalet yok mu diyerek
d. Şarjı bitmeyen fotoğraf makinesi/telefon/MP3 player keşfedildi mi diyerek

20. Yarı yarıya joker hakkımı ..... kullanmak istiyorum.

a. Venedikte'ki gondol ücretlerini €60/40dk.'dan düşürerek
b. U Fleků'da ikram zannedip içtiğimiz Bechorovka fiyatını indirerek
c. Bir dahaki Interrail'e patenli ayakkabı alıp toplam yürüme mesafesini kısaltarak
d. Budapeşte'de geceyarısı "commonsense'imizi kullanamayarak" verdiğimiz taksi parasını azaltarak

Emin misiniz?

Son kararınız mı?

Tost Ekmeği

2009-04-27T17:11:00.003+02:00

İlk dilimle son dilim mükemmel uyumludur;

ama aralarında biraz zaman vardır.

23

2009-04-26T10:45:00.003+02:00

“ÖSS, ‘ölürsem sebebim sensin’ sorunu oldu. Sistem biran önce değiştirilmeli”
“Eğer ki ben başımı açıp medeni olacaksam başımı kapatıp medeni olmamayı tercih ederim.”
“Atatürk’ün kemiklerini sızlatmayalım”
“Ayrımcılık yapılmasın, nasıl düşüncelerle aynı ortamda bulunabiliyorsak giydiğimiz kıyafetlerle de aynı ortamda bulunabilmeliyiz”
“Burada konuşacağımı öğrendiklerinde sorunlarını anlattılar. Başbakanımız ‘Kriz teğet geçti’ diyor ama esnaf ve çiftçiler ‘kriz bizi teğet geçmedi, resmen delip geçti’ diyorlar”

Hepsi tanıdık sözler değil mi? Lakin, alışkın olmadığımız yanları da var. Bunların hepsi 23 Nisan'da Çocuk Meclis'inde söylendi. Çocuklar ailelerinden ne kadar çok etkileniyorlar. Çocukları siyasetten uzak tutalım demiyorum. Ama eğer, büyüklerin beylik beylik cümlelerini playback yapacak kadar sorunların içine çekilmişlerse bu noktada durup düşünmek lazım.

Onlara yaşlarından büyük sorumluluklar ve acılar veriyoruz. Geçen hafta Hakkari'de 14 yaşındaki Kürt çocuğunun kafasına dipçikle vurulup komaya sokulaması da cabası. Ben çocukken bizlerin büyüklerde ayrı bir dünyası vardı. Çocuklardan o dünyayı çalmaya hakkımız yok.

Ben çocukken dedim ya... Ve ben hala çocuğum ya... İşte o yüzden hala ayrı bir dünyam var. Küçük Prens'in karikatür kitabı çıkmış. Radikal kitap'ta üzerine güzel bir yazı yazılmış. Türkiye'ye dönünce alıp okuyacağım. Ne kötü onlar hiç okuyamayacaklar.

Büyüklerin dünyasındaki çocuklar için:

http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=RadikalDetay&ArticleID=932958&Date=26.04.2009&CategoryID=77

Çocukların dünyasındaki büyükler için:

http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalEklerDetay&ArticleID=931351&Date=26.04.2009&CategoryID=40

Ben,bugün Santa Clause gördüm.

2009-04-25T20:12:00.022+02:00

Bugün Moose Safari adı altında İsveç Geyiği görmeye gittik. İsveçliler Älg diyorlar bu hayvancıklara. Älg, ortalama 2 metre boyunda ve 800 kiloya ulaşabilen hayvan gibi kocaman bir hayvan. İsveç'te günde 12-15 kadar trafik kazası Älg'lerin 50km/saat hızla yollara fırlamaları sonucu gerçekleşiyormuş.

İsveç'teki en ünlü geyik çiftimizin adı: Karl Gustav ve Silvia... Karl Gustav'ın İsveç kralı Karl XVI Gustaf'tan farkı görüldüğü üzere XVI sayısı ve Gusta'nın sonundaki f-v saçmalatması. Hadi bakalım...

Geyik denince aklımıza gelen ilk şey Ren Geyiği olabilir. Ama Ren geyiklerinin boynuzları yukarı doğru uzun. Bunlarınki iki yana uzamış. Ren geyiği göremesek bile Noel Baba'yı buldum. İşte yanda fotoları var. Adını "Jag heter bişi bişi" diye söyledi ama unuttum. Alıcaksın bu amcayı, evde sallanan sandalyeye oturtucaksın. Üzerine kırmızı-yeşil ekose desenli bir battaniye. Bi de şömine. Kar yağarken sana hikaye anlatacak. Canım amca. Çok sevdim seni.

Barut Fıçısı

2009-04-24T22:40:00.023+02:00

Değişiyorum. Bazen sabah ürettiğimin fikrimi, Apple'ın efsane CEO'su Steve Jobs gibi akşama değiştiriyorum. Ve bunu söylemeye de çekinmiyorum. Bilakis kıvanç duyuyorum.

2006-2007 sezonunda İstanbul Şehir Tiyatroları'nda beni koltuğuma sıkıca yapıştıran "Barut Fıçısı" adlı oyunu izlemiştim. Makedon yazar Dejan Dukovski tarafından yazılmış. Türkçe'ye her sene başarılı yapımlarla beni etkileyen Yıldıray Şahinler tarafından çevrilip yönetildi. Etkiliyici dekorun arkasındaki isim ise Barış Dinçel'di.

Sahnenin ortasında bir barut fıçısı. Tahtadan. Öyle ufak tefek değil ama... Kocaman bir fıçı bu. 11 sahnesinde farklı dekorları dışarı çıkardı bu fıçı. Dejan Dukovski Balkanlar'da anlatmış hikayelerini. Sözde Balkanlar ya, aslında tüm dünya fıçıda. Şiddet doluydu oyun. Nedensiz bir şiddet... Zaten bu sorgulanıyordu ana konu olarak. Sinirliyiz hepimiz, kızgınız. Nefret ediyoruz, öfke doluyuz. Sahnede değil barut fıçısı, tam şurada kalbimizde.

Oyunun bir bölümünde bu nedensiz öfkemizi açık açık sorgulayan bir replik salonda yankılanıyordu: "Evladım, nasıl bu hale geldiniz siz?"

Sahi, nasıl böyle olduk biz?

Sonradan, talihsizce ettiğimi anladığım cümleler var: "Almanya'daki tüm Türklerden nefret ediyorum." gibi... Interrail'de Berlin'e ve Vienna'ya uğramam gurbetçi tayfaya beslediğim önyargıları derin bir şekilde sarsmayı başardı. Nefretimi sorguladım. Sanırım Türkiye'de bana ait saydığım kültürden farklı bir şeyi temsil ettikleri için kızmıştım onlara. "Biz" ve "onlar" kavramlarını yaratarak... Türkiye'nin sadece "benlerden" oluşmasını istemiştim. Oysa Türkiye'nin renkleri vardı. O renklerden biri olduğumu anlamam gerekliydi. Onlar hem Türkiye'den hem Almanya'dan-Avusturya'dan kabul görmeyen insanlar. İki tarafın arasında kalmışlar. Ne oraya gidebiliyorlar ne de buraya... Bu yüzden daha çok tutunmuşlar birbirlerine. Umut ışığı aramışlar tanıdık suratlarda, sözlerde. İstanbul yerine Berlin'de doğsaydım onlardan biri olmayacak mıydım sanki?

Berlin'de döner-ekmek yediğimiz o büfe... Önce Almanca selamladı amca bizi. Sonra biz merhaba diyince bir anda gözleri ışıldadı. Ben de bir saniyeliğine sanki "eve" döndüm. İşte o an dank etti kafama. Merhaba...

Barut Fıçısı'yla başladı işte tüm bu hikaye. İlk kez derinden anlamıştım hoşgörü ve anlayışın gerekliliğini. Az buz da yol katetmedim. Ama ara sıra ters yöne de adımlar attım sanırım. Bu sabah taa 1961'de çekilmiş bir film yine ters yöne döndüğümü beni tokatlayarak anlattı. West Side Story adı. Batı Yakası'nın Hikayesi... Amerikanlar ve göçmen İspanyollar... Barut fıçısı Amerika'da bu kez.

Hani salonda replik yankılanmıştı ya, bu sefer filmin sonundan bir tirat yankılandı benim kulaklarımda:

- How have you found this gun Chino? Just pulling this little trigger! How many bullets are left Chino? Not for you? And you? All of you! You, all, killed him! And my brother... And Riff... Not the bullets and guns! With hate!

Kurşunla ve silahla değil, nefretle...

"Alamancılar", artık sizden nefret etmiyorum. Sizi anlıyorum. Ve sorgulamaya devam ediyorum.

Sahi, nasıl böyle olduk biz?

Schlagerfestivalen

2009-04-22T22:54:00.001+02:00

Interrail'e gitmeden önce yazdığım, fakat html sorunları yüzünden yayınlayamadığım upuzun yazımı iftiharla sunarım:

Yıl 2007, aylardan mart... Zaten topu topu 9milyon olan İsveç nüfusunun 4milyonu o akşam tüm işlerini bırakıp aynı şeyi yapıyordu. Herkes televizyonun başında. Her yerde aynı kanal açık... İsveç nüfusunun %45'ini, o sırada televizyon izleyenlerin de muhtemelen %90'ını neydi ekran başına kitleyen bu şey? Üstelik 2000'lerin başından beri aynı olay her sene tekrarlanıyordu. Fenomen kelimesi ne kadar da güzel oturuyor olayın üstüne. İşte İsveçliler bu fenomeni şöyle adlandırıyorlar: Melodifestivalen

Adı ne kadar açık değil mi? Melodi ve festival... -en eki de İngilizce'deki the kelimesinin yerini tutuyor. Melodifestivalen, her sene düzenlenen bir müzik yarışması. 1951'de başlayan Festival di Sanremo'dan esinlenen bu yarışma 1959 senesinde ilk kez Sveriges Radio tarafından düzenlendi. 60 yıllık bir serüven... İşte bu festivalin kazananları 60 yıldır İsveç'i Eurovision Song Contest'te temsil ediyor.

Melodifestivalen, bugüne kadar sadece 3 kez aksaklığa uğramış. 1964'te bir sanatçının protestosundan dolayı, 1970'de ise İskandinav ülkelerinin topluca Eurovision'un oylama sistemini protesto etmesinden dolayı İsveç Eurovision'a katılmamış.

3'üncü aksamanın ise çok ayrı bir hikayesi var. 1974 yılında İsveç, çok sonra 2006'da Eurovision'un 50 yıllık tarihinin en iyi şarkısı seçilecek olan Waterloo ile yarışmayı kazanıyor. Dünya müzik piyasası ABBA'nın başarısıyla çalkalanıyor. Listelerde patlama yaratıyor.Eurovision kurallarına göre kazanan ülke bir sonraki sene Eurovision'a evsahipliği yapma ünvanıyla ödüllendirilir. İsveç tarihinde aldığı ilk birincilik sonucu 1975'te Stockholm'de ağırlıyor konuklarını. 1975'teki yarışmada Avrupa'daki çoğu insan ilk kez Türkçe bir şarkı duyuyor. Semiha Yankı kumral saçlarıyla Seninle Bir Dakika diyor... Yıllar sonra Semiha Yankı şu itirafları yapacaktır: "Türkiye'de sarışın kadın olmaz, diyerek saçlarımı kumrala boyadılar. O görüntülerimden hakikaten tiksiniyorum. Çok ciddiyim. O elbiseden, o görüntüden..." Oysa TRT aynı şeyi 1980 yılında Ajda Pekkan'a simsiyah peruk taktırarak tekrarlayacaktır.

Türkiye'li 1975 senesinden sonra İsveç'te komünizm rüzgarları Eurovision'un üzerinde esmeye başladı. Ülkedeki sol grupların İsveç'in Eurovision'u tekrar kazanıp evsahipliği yapıp para harcama ihtimalinden korkmasıyla başlayan protestolar İsveç'in Eurovision 1976'ya katılmasına engel oldu.

Sen sus da tüm bu olaylara sebep olan ABBA'yı dinleyelim diyenler için, İsveç 1974:

Schlagerfestivalen diye de anılıyor Melodifestivalen. Schlager'ı Türkçe'ye hafif batı müziği olarak çevirebilirim. Ama Melodifestival tarihine bakınca aslında yarışmanın Schlager olmadığı açıkça belli oluyor.Rap'ten glam rock'a, jazz'dan reggae'ye kadar birçok türden şarkı katılıyor festivale. Bu sene yarışmaya 3440 eser gönderilmiş desem sanırım şarkı çeşitliliği için ufak bir fikir verir. Eurovision İsveç'te önemli. Türkiye gibi İsveç'te de 1990'larda başlayan pop müzik furyasının etkisiyle gözden düşer gibi oldu. Ama 2000'lerle tekrar eski gücüne kavuştu. Bu noktada Eurovision kelimesini duyunca ööö tepkisi veren kurukalabalığa bir lafım olacak. Bu yarışmaya her müzik zevkine göre eser katılıyor. Piyasadaki parçaların yüzde kaçını beğeniyorsunuz? Binde 1 desek? Bu bile fazla belki. Eurovision'da her sene 50'ye yakın şarkı dinliyorsunuz. Bunların birini bile beğenmeniz %2'lik bir oranla normal müzik piyasasının beğeni oranına fark atıyor. O yüzden herkesle aynı şeyi söyleyerek kendinizi cool hissetmeden önce bi düşünün.

İsveç, Eurovision'la bazı ilklere de imza atıyor. Örneğin 2001 yılında bir televizyon dizisinin yıldızlarından oluşan Friends adlı grubun katılımı... Gerçi 2001 yılında İsveç ilklere imza atma konusunda bir taşla iki kuş vurmuş. Entelektüel aidiyet haklarına hat safhada özen ve önem gösteren İsveç, "Listen to Your Heartbeat" şarkısıyla bir skandala imza atarak 5.oldu. İşte Eurovision tarihinin ilk resmi çalıntı şarkısı. Hem de yine Eurovision'dan:

Melodifestivalen çok gelişmiş bir oylama sistemine sahip. 4 yarıfinalde 8'er şarkı yarışıyor. 7 şarkı halktan gelenlerden, kalan 1 şarkı ise Sveriges Television'un teklif götürdüğü ünlü sanatçılardan oluşuyor. Ünlü sanatçıların eserleri wildcard olarak anılıyor. Yarı finallerden ikişer şarkı otomatikman finale çıkıyor. International Jury ise kendilerine göre birer birinci belirliyor. Sonra Andre Chansen adında İkinci Şans yarışması düzenleniyor. Bu yarışmaya yarıfinallerdeki 3. ve 4.'ler atılıyor. Andre Chansen'den gelen 2 şarkı ile finale giden şarkı sayısı 10'a yükseliyor. Finalin son şarkısı ise International Juri'nin daha önceki birincileri arasından hak kazanıyor. Bu yıl International Jury, benim favorim olan Rum kızı Sofia'nın Alla parçasını finale taşıdı.

Finalde, International Jury şarkılara klasik Eurovision oylamasına göre puanlar veriyor: 1-2-3-4-5-6-8-10-12. Arkasından İsveç'in bölgelerine bağlanılıyor. Ve bölgelerdeki yerel jürilerin 12'lik sisteme göre oyları alınıyor. Son olarak televoting'ten gelen oylar ekleniyor. Televoting'ten gelen oyların tek farkı normal oyların 12 katı olması. Yani en düşük 12 puan, en yüksek 144 puan. Böylece her şey altüst oluyor... Bu sene Malena Ernman ipi göğüsledi.Şarkı disco-opera diyebileceğimiz orjinal bir eser. Ben beğendim. Şarkı sırasında Melane'nın gözlerini pörtlete pörtlete bakması dışında sorun yok. Şarkının ismi La Voix (Ses). İngilizce ve Fransızca söyleniyor. İşte İsveç'i Moskova 2009'da temsil edecek eser:

Ne için değil. Nasıl!

2009-04-22T21:08:00.008+02:00

Hangi sporu yapıyoruz? Önemini yitirir.

Hangi başarıyı kazanıyoruz? Önemini yitirir.

Öyle anlar gelir ki ne için oynadığınız çok önemsizleşir. Çirkinleşir. İşte o zaman, kazandığınız başarı aslında hiçbir şey ifade etmiyordur.

Çok güzel bir maç yapıp eve mutlu dönebilirsiniz. Ama maçın son 30 saniyesinde kaleden çıkıp karşı takımın ceza sahasına gitmek hiç de alçak gönüllü bir hareket değildir. Üstelik rakip ceza sahasında, rakip takımın son gol şansının kalecinin kaleciye faul yaparak engellemesi sarı karttan öte bir şey. "Ne için" oynamıyorsun. "Nasıl" oynuyorsun? Hiç düşündün mü Senecky?

22 Nisan 2009 Fortis Kupası Beşiktaş - Ankaraspor Maçı

Güneş açınca herkes güler, Herkes gülünce hayat ne güzel =)

2009-04-20T16:22:00.015+02:00

Nils Holgersson binsin kazına. Uçsun, uçsun, uçsun... Uçan kaz, baharın renklerini saçsın İsveç semalarına. Ordan da krallığa... İsveç'ten birileri masallar anlatsın. Çocuklar da resimlerine baksın uzaklardan.

Geçen sene Kabataslak Performans Kumpanyası'yla sahneye koyamadığımız SUPERSTAR adlı performans gösterisi 90'lar pop belgeseliydi. O zamanlar arşivleri tararken raslamadığım bir şarkı varmış. Bugün rasladım. Rengin diye bir kız söylüyor. Üstelik çok da şeker çok da eğlenceli bir klibi var. Şimdi Rengin blogumun duvarlarını boyayacak:

Arasana beni, konuşalım...

2009-04-19T20:19:00.008+02:00

Geri geldim. Krallık tekrar kenar köşe yazılarıyla karşınızda. Interrail gözlemleri yeri geldikçe gelecek.

Eve dönmenin en güzel yanı internet ve telefon. TRT'nın sıfat tamlamaları gibi "uzaktaki yakınlarım" ile tekrar yakınım. İletişebiliyorum. İletişim güzel. Mutluluk veriyor insana.

Biraz buruk bir yanı da var eve dönmenin. Şimdi okuycağınız paragrafı okurken üzgün ya da melankolik olduğumu düşünmeyin. Gayet soğukkanlı bir gözlem yapıyorum. Buruk demiştim... Ev mi gerçekten burası? Kimin umrundaydı ki 2 buçuk hafta Jönköping'ten uzak olmam. Kaç tane Erasmus arkadaşım yokluğumu hissetti? Bakalım sıcak bir hoşgeldin duyabilecek miyim? Yüzeysel arkadaşlıklar, yüzeysel sohbetler, yüzeysel bağlar... Ya sistemde sorun var ya da benim çok özlediğim o iletişim hususunda bir sorun var. İkincisini kabul edip bu kentte kalan son haftalarımı değiştirmeye çalışacağım. Umarım bu kentten sadece parti fotoları olan çocuk olarak dönmem.

Özlendiğini bilmek çok güzel bir şey. Sevildiğini bilmek... Bunu dile getirmek daha da güzel.

Buradaki evimden daha bir ev olan yerde beni özleyen tüm insanlara gülücükler. Sizi seviyorum. Sizi özlüyorum.

European Union Integration Process of the Kingdom

2009-04-01T18:00:00.004+02:00

Eşelenmek

2009-03-30T16:25:00.006+02:00

Kyckling tavuk demek. Hatta şikling diye okuduğunuz için sevdiğiniz kelimeler arasına yerleşiyor. Ama ben bundan bahsetmeyecektim. Şundan bahsedecektim: 5 koldan Gıt Gıt Gıdak skandalı İsveç medyasında kendine geniş yer buluyor. Geçen hafta masum İsveçli'nin tabağındaki tavuktan cam parçası çıkmasıyla başlayan skandal kendini geliştirerek devam ediyor. ICA süpermarkettten alınan Ystad marka dondurulmuş tavuktan çıkmıştı ilk cam. Sonra Kronfågel ve Ivar markalarda ürün yelpazelerine dondurulmuş camlı tavuğu eklediler. Son olarak da COOP süpermarketin Ystad'a yaptırdığı private label ürününden 3-4 milimetrelik cam parçasının çıkışıyla marketlerden bu markaların tüm taze ve dondurulmuş tavukları toplatıldı. Olayın arkası eşelenmeye devam ediyor.

Güncelleme: 5 koldan 6 kola yükseldik. Piteå'da bir restoranda Thai yemeği yerine camlı Thai yemeği yemiş bir adet üzüldüğüm Kuzey İsveçli.

We are misunderstood...

2009-03-29T03:42:00.008+02:00

Perfect ties, perfect smiles.
Bazılarının şaşkınlıktan abondane olacağını bile bile, çekinmeden eleştiri yapabilen insanları ayakta alkışlıyorum. İşte yeni bir Türk electro-rock grubu, klip de ünlü tiyatrocu Berkun Oya imzalı:

Not: Redd'in yeni single'ı Don Kişot'un klibi de bu akşam taze taze çıktı: http://vids.myspace.com/index.cfm?fuseaction=vids.individual&videoid=54793855

I Hate Democracy !

2009-03-28T03:58:00.016+01:00

Şimdi aslında düşünce özgürlüğü yok ya. Hah, işte varmış gibi yapıp yazı yazıcam. Yarın seçmeye gidiceksiniz ya... Seçim konuşmamı hazırladım.

Şimdi nedir bu demokrasi? Hemen Wikipedia anlatsın bize:

"Democracy is a form of government in which power is held directly or indirectly by citizens under a free electoral system. It is derived from the Greek δημοκρατία (dēmokratía (info)), "popular government",which was coined from δῆμος (dêmos), "people" and κράτος (krátos), "rule, strength" ..."

Yani diyor ki, demokrasi halkın doğrudan veya dolaylı olarak özgür seçimlere gittiği yönetimdir. Popüler hükümet demekmiş. Yunanca halk ve güç kelimesinden geliyormuş. Popüler hükümet nedir peki? Pop müzik gibi sanırım. Hemen açıyoruz Kral Tv'yi ve PowerTurk Tv'yi. Bekliyoruz biraz. Ah işte pop müzik listesi. Hem de biz telefonla bilmem kaç bilmem kaça SMS atarak listeyi belirliyoruz. Neeeeeee, Gülşen birinci sırada mı? İkinci sırada Serdar Ortaç mı? Bence gayet demokratik bir prototip olmuş. Yine bok gibi seçmişsiniz. Çünkü zevk seviyesi bok ve ötesi. Saygı duymuyorum. Geçtik.

Yarın seçimde kimi seçeceksiniz? İnternet sitelerine girip falan 10 dakikalık araştırma yaptınız mı? Hayır? Aferim, iyi bok yediniz. Sizden bolcasına ihtiyacımız var ki popüler hükümetimizi seçelim.

Peki ben demokrasiyi niye sevmiyorum? Çünkü demokrasi zararlıdır. Demokrasi insanlara silah vermek gibidir. Sen gider cahilin eline silah verirsen nereye sıkacağı belli olmaz. Bak ortadoğuya. Kadınları, namussuz diye taşlamıyorlar mı? Ama demokrasi. Herkes taşlanmasını istiyor.

Peki benim elimde demokrasi yerine ne var? Aslında fazla bir şey yok. Ama en kuvvetlisi şu sanırım: Meritokratik Demokrasi. "O ne be" dediniz di mi? Hemen Wikipedia:

"Meritocracy is a system of a government or other organization wherein appointments are made and responsibilities are given based on demonstrated talent and ability (merit), rather than by wealth (plutocracy), family connections (nepotism), class privilege (oligarchy), friends (cronyism), seniority (gerontocracy), popularity (as in democracy) or other historical determinants of social position and political power. In a meritocracy, society rewards (by wealth, position, and social status) those who show talent and competence as demonstrated by past actions or by competition."

Türkçesi de şu: Meritokrasi; ödev, görev ve sorumlulukların varolan yetenek ve kapasitelere göre dağıtılmasıdır. Yani yönetecek kişilere verilen yetkilerinin, onların zenginliği (plütokrasi), akraba torpili (nepotism), sınıf üstünlüğü (oligarşi), arkadaş eş dost (gerontokrasi veya AKP), ya da popülarite'ye (demokrasi) göre verilmemesidir. Yani meritokraside Tayyeap'ın bilmem nesi bilmem nereye bilmem ne olmayacak. Aydın Doğan'ın keza... Kültür Bakanı uyumayacak. Spor bakanının göbeği olmayacak. Maliye Bakanı da İmam Hatipli olmayacak. Çünkü herkes bildiği işi yapacak. Konusunda deneyimli kişiler yönetecek ülkeyi. Sağlık bakanı seçilecekse önemli profesörler arasından seçilecek. Yani demokrasinin bir tür "akademik ve bilgisel" alt sınır konmuş hali. Tabi bu durumda Arda gidip Tarım ve Köy İşleri bakanı için partisine oy vermeyecek. Çünkü Arda'nın bu konuda bilgisi yok. Yani körler sağırlar birbirini ağırlamayacak.

Peki Atatürk gerçek demokrasiyi uygulamış olsaydı ne olurdu? En basitinden şapka devrimi olmazdı. Böyle kadınlar deniz anası kıyafetleriyle dolaşırdı. (ki hala annenisin çarşafını kullananlar var. konu dışı) Halkın çoğunluğu açılıp saçılmak istiyor muydu? Yooo. Yani Atatürk bunu halka sorsaydı avcumuzu yalardık. O zaman demokrasi aslında insanlığın gelişiminin de önünde engel (eğer halk cahilse).

"Herkes hak ettiği biçimde yönetilir." diye bir söz var. Bir kısmımız hak etmediği için bundan zarar görüyor. Ama siz gidip yine hakettiğiniz ampül kafalıyı seçin. Giderken de şu şarkıyı mırıldanırsınız:

One More Cup Of Coffee

2009-03-27T23:44:00.032+01:00

Kasabamıza Zimmy geldi. Yani Robert Zimmerman. Hadi işinizi daha da kolaylaştırıyım: Bob Dylan. Amerikan folk müziğinin yaşayan efsanesi. Folk rock ya da folk blues da diyebilirim aslında. Sanırım açıklamak zor. 1941 doğumlu Dylan, bu demektir ki 68 yaşında. Vay canına... Ölmeden görmek lazım dedik, koştuk aldık biletlerimizi.

Üniversitede Dylan'ın bir şarkı sözünden yola çıkılarak hazırlanmış ufak bir açık hava fotoğraf sergisi vardı bugün. Bu kare de sergideki brandadan.

7 Haziran 1988'de,diğer bir değişle ben annemin karnında kulak uzvumu geliştirmek için bol bol hücre bölünmesi yaparken Bob Amca bir turneye çıktı. O turnesini başka bir turneyle birleştirdi. Derken bir gazeteciyle arasında geçen dialogtan bir isim doğdu: Never Ending Tour

Never Ending Tour, Dylan gibi efsaneleşti. Kim bilir kaç konser verdi. Bir iki kere sağlık nedenlerinden ara verir gibi oldu ama sonra kaldığı yerden devam etti. Gerçekten de bitmedi turne. Döndü dolaştı 2009'un bir bahar başlangıcı Jönköping'e geldi. Hikaye bu ya, Arda da ordaydı.

2002'nin Ağustos'undan beri her konser başlangıcında yapılan anonsu da canlı dinlemiş olduk:

"Ladies and gentlemen please welcome the poet laureate of rock 'n' roll. The voice of the promise of the 60's counterculture. The guy who forced folk into bed with rock. Who donned makeup in the 70's and disappeared into a haze of substance abuse. Who emerged to find Jesus. Who was written off as a has-been by the end of the 80's, and who suddenly shifted gears releasing some of the strongest music of his career beginning in the late 90's. Ladies and gentlemen - Columbia recording artist Bob Dylan!"

Bu anonsta bahsedilmiyor; ama Bob iyi bir ressamdır da... Tarzını sevdim.

Zimmy neredeyse bildiğim parçalarının hiçbirini çalmayarak beni hayal kırıklığına uğrattı. Zaten şarkı söylerken de konuşurken de İngilizce'sinden tek kelime anlayamıyoruz. "Just Like A Woman" vardı repertuarda, kapanış da "Blowin' In The Wind" ile yapıldı. Sesi gitmiş Bob Amca'nın. O kadar sigara... Ama efsanesiyle sahnede yaşıyor. Hem mızıka çaldı bize bol bol. O bile yeter. Ama keşke vokalist kullansaydı. Tek vokalisti bile yoktu. Şarkı aralarında hiç konuşmadı. Açılışta da konuşmadı. Sadece orkestradakilerin isimlerini saydı. Sahne bomboştu. Dekor yok. Sadece müzisyenler. Çok fazla ışık vardı; ama onlardan da yararlanılmadı. Sanırım ben sadece sanatımı yaparım felsefesi var. Ötesini popüler kültür olarak görüyor. Ben görsellikle müziğin birbirini tamamladığını düşünürüm. Müzisyen olsam böyle yapardım. Fakat kendi içinde çok mantıklı Bob Dylan'ın tarzı. Bu da yeterli sanırım.

Ayrıca Arda, 50 metre mesafeden kanlı canlı Bob Dylan gördü mü? Bence gördü. Çok cool. Sanırım bunu bir 50 sene kadar anlatır.

Tek bir şey kaldı içimde. Zimmy rüzgarın içine sürüklenmeden önce, ondan canlı canlı "One More Cup of Coffee"yi dinleyemeyeceğim. Acı bir gerçek. Bi' kahve borcun var Zimmy, yazdım kenara...

Ben bir oyuncu

2009-03-27T02:16:00.003+01:00

Ben bir oyuncu

Değişerek kendim kalabiliyorum en çok

Ben kimim bu gece

Hangi çağda nerede

İşim can vermek sözcüklere

Dokumak insan ruhunu

Kendi küllerinden tutuşan o

Söylencelik kuş gibi

Yeniden can bulmak için

Eğiliyorum önünüzde...

(Güngör Dilmen)

9 sene olmuş. 15 prodüksyon... Emeği geçen herkese, arkadaşlarıma ve izleyenlere sonsuz teşekkürler. Işıkların yüzüme vurmasını çok özledim. 27 Mart Dünya Tiyatrolar günüm kutlu olsun.

Bi' Saatinizi Alabilir Miyim?

2009-03-26T21:04:00.006+01:00

2007'nin martı... Sydney'de bir grup insanın bize anlatacakları vardı. Onlar o beyaz kutup ayısından çok uzaktalardı. Beyaz kutup ayısı da onlardan çok uzaktaydı.Saatlerdir yüzüyordu kutup ayısı. Kim bilir belki günlerdir yüzüyordu. Üstünde durabileceği ufak bir buz parçası buldu.

2007'nin martında Sydney'dekiler ışıklarını kapattılar. Hepsini değil. Sadece gereksizleri. Az buz değil. 2milyon 2yüzbin kişi, bir saatliğine de olsa kutup ayısına hiç olmadıkları kadar yaklaşmışlardı.

Earth Hour dendi bu olaya. Dünya'nın Saati... 2.sinde 35 ülke, 400 şehir katıldı. 36milyon kişi şans diledi kutup ayısına.

Bu sene 3.sü Earth Hour'un. Biliyorum belki şimdi söyleyeceğim zamanı unutacaksınız. Belki dışarıda olacaksınız. Belki aileniz belki evdeki arkadaşlarınıza anlatamayacaksınız. Ama bilin ki 82 ülke 2100 şehir olacak bu sene. Tüm şehir simgelerinin ışıkları sönecek. Fast-food restoran zincirleri ve ünlü kıyafet markalarının dükkanları loş olacak. Google simsiyah bakacak.

Ama yine de hatırlarsanız,

28 Mart Cumartesi,

ülkenizin yerel saatine göre

20:30 - 21:30

arası sadece gereksiz ışıklarınızı söndürün.

Hem bak Edison Amca'mız ne diyor:

6th Sense

2009-03-25T01:14:00.014+01:00

Küçüklüğümden beri ara ara düşünürdüm "6.his olsaydı ne olabilirdi" diye? Aynı soruyu "5.boyut ne olabilirdi" diye de sorarım. (4.boyutu zaman olarak kabul ediyorum.) 6.hissin de insanların beynini okumak olmasını isterdim. Ama bu gece soruma yanıt buldum. Beyin okumak değilmiş 6.his. Üstelik benimki gibi fikir düzeyinde de kalmamış. 6th sense'i bulmuşlar. Uygulamışlar. Pratiğe geçmiş bile.

6th sense'in adı teknolojik göz...

Mutluluk...

2009-03-24T17:07:00.004+01:00

Dans edelim mi?

http://fizy.com/yRQxTx9RYAO3

İnsan Değilsiniz Demem İçin 338.000 Ayrı Nedenim Var.

2009-03-24T11:43:00.006+01:00

Birazdan izleyeceğiniz görüntüler moralinizi bozacak. Ama Kanada bu görüntülerin bu sene 338bin kere daha tekrarlanmasına yasal izin verdi. Bakamasanız da dinleyin. Birilerinin size anlatacakları var.

Daha fazlası için: http://www.furisdead.com/

Hello, my name is Arda. You can call me Artur!

2009-03-24T01:04:00.004+01:00

Name days ya da isim günleri…İşte bugünkü konumuz bu. Genel olarak Roman Katolik geleneğinden gelen bir olgu bu. Her aziz ve azize için, onların adlarına ait bir gün seçilmiş. Adınız hangi güne denk geliyorsa o günü isim gününüz olarak kutluyorsunuz. Doğum gününüze ek bir eğlence. Daha fazla eğlence için bahane işte. Tam benlik yani.

Şöyle kısaca bir tarihi arkaplanını sorguladığımızda geleneğin Orta Çağ’a dayandığını görüyoruz. İsim günleri her zaman aynı olmamış. İlk değişiklik Scandinav ülkelerinin Protestanlığa geçişiyle başlıyor. Böylece bazı Saint’lerin isimleri değişiyor veya yeni isimler ekleniyor. 18 yüzyıla gelindiğinde ise neredeyse her ülkenin kendine ait ayrı bir isim günü listesi oluşuyor.

18 yüzyılda isim günü listesi İsveç’te de yenileniyor. Hüsamettin, Pakize tarzı isimler yerini Hüsocan, Pakizesu gibi daha popüler isimlere bırakıyor. En önemli değişiklik ise Royal Family’nin isimlerinin listeye adapte edilmesi oluyor. Bu süreçte isim günü geleneğinin Hıristiyanlıktan uzaklaşıp normal bir kutlama halini aldığını eklemek gerek. İşi ciddiye alan İsveçliler 1901 yılında Royal Swedish Academy of Sciences adlı kurumun araştırmalarıyla resmi bir liste hazırladılar. Bu liste 1972 yılında tedavülden kalktı. Böylece birbirinden farklı isim günü listeleri hortladı. 1986’da kontrolü ele almak için yeni liste seçimi yapıldı. 1993’te her güne iki isim belirleyen liste kabul edildi. 2001’de ise liste en modern halini aldı.

Şimdi gelelim uzun lafın kısasına… Kendime bir isim seçtim. Arda’ya en çok benzeyen: Artur! Dikkat “h” harfini yazmadım. Çünkü İsveç’liler adları Türkçe okunuşlarıyla yazıyorlar. Arthur Artur, Mathilda Matilda, Eric Erik oluyor. İsveç listesine göre isim günüm 13 nisan. Bu sene ilk isim günümü kutlayacağım. Şans bu ya ilk isim günüm “Annandag Påsk”a denk geliyor. (annandag posk diye okuycaksınız.) Easter Monday oluyor kendileri. Bu sene ilk kez paskalyayı da kutlayacağım. Muhtemelen isim günümde Roma’da interrail’de olacağım. Çok merak ediyorum.Bakalım nasıl geçecek…

Dobra Dobra Polonya (bölüm 3: Kraków)

2009-03-22T02:00:00.036+01:00

Krakow bir iki… Krakow bir iki… Kalkıyor… Accık gecikmeli de olsa Krakow yazıma başlıyorum. Ve böylece Auschwitz – Varşova – Krakow’dan oluşan Dobra Dobra Polonya gezimin üçüncü ve son ayağını siz sayın okuyucularımla paylaşmanın ıbısı ve dıbısı içindeyim.

Varşova’da tren garındaki teyzenin bize nieeeey niieeey two zloty diye bağırmasıyla psikolojimizde oluşan derin yaraları kapamak üzere 6 saatlik bir tren yolculuğundan sonra Krakow’a vardık. Sabahın 6’sında yüzümüze yüzümüze çarpan ve İsveç’ten daha soğuk olan havaya rağmen 2007’de dünyanın en iyi genç hosteli seçilmiş olan Hostel Flamingo’yu aramaya başladık.Ama soğuktu. Soğuğu şöyle tarif edeyim: Şimdi bir park düşünün çember şeklinde. Bu parkın sağ çaprazına geçmeniz gerekiyor. Yani 90 derecelik bir yol yürüyeceksiniz. Efe’nin beyni soğuktan alternatifi seçti. Aynı noktaya 270 derece ile ulaştık. Tabii o sırada benim beynim haritayı algılayamayacak kadar donmuştu.

Hostele gelince ilk işimiz biraz daha uyumak oldu. Sonra yine bol reçel seçenekli güzel bir Polonya kahvaltısı… Arkasından hostele osursan duyacağın mesafede olan Old Town ya da Market Square’de aldık soluğu. Biraz güvercin kovaladım.

Biraz heykellerle oynadım.

Neyse. O arkadaki bina market oluyor. Avrupa’nın ilk kapalı çarşısıymış. İçerden Krakow’un simgesi olan Ejderha magnetlerinden satın alabilirsiniz.

Krakow güzel bir yer. Eminim baharda çok daha güzelleşiyordur. Neredeyse her sokağında görülmeye değer binalar var. Çünkü Krakow İstanbul gibi. Polonya’nın eski başkenti. Hani Varşova fotolarımda elinde haç tutuan bi amca vardı. Böyle upuzun bir direğin üstünde duruyordu. Biz de 1milyonuncu foto çekenler ödülünü almıştık. Hah, işte o amca taşımış başkenti Krakow’dan Varşova’ya. (Ben onun ağzını yüzünü…)

Krakow’un en güzel yeri bir müzenin içinden giriş yaptığınız U Babci Maliny adlı restorandır. Burda geleneksel Leh yemeklerini yemezseniz Polonya’yı gezmiş olmazsınız. (ki biz 3 kere gittik…) Gulash çorbası var. Ekmek içinde servis ediliyor. Mmmm… Süper domuz kaburgaları ve etleri var. Portakallı olarak servis ediyorlar. Portakalın etle bu kadar güzel gidebileceğini hiç düşünmezdim. Lahana salataları var. Mmmm… Bu noktada Pelin’in annesinin bir bilmecesi vardı. Cevabı “Polonya’da et kuyruğu.”. Ama Pelin bir türlü sorusunu hatırlayamadı. Traditional Polish Souce var. Kesinlikle tatmalısınız. Bir de horse rubbish souce diye bir şey var. Eğer yazın kamyonetlerden etrafa sıkılan sinek öldürücü gazların kokusunu seviyorsanız bu sosu afiyetle yersiniz. Ama biz döktük. Ve Polonya’nın yıldızı: Pierogi. Mantı hamuruyla hazırlanıyor. Mantıdan daha büyük. İçine lahana, et ya da peynir konuluyor. Haşlanarak ve tavada kızartılarak servis yapılabiliyor. Her çeşidini denedik. Sadece peynirli bulamadık. İçimizde kaldı. Bir ara onu bulmam lazım.

İlk gece Irish Pub bulduk bir tane. Oraya gittik. Leh birası Żywiec’i burada denedik. Her şey çok ucuz Polonya’da. Özellikle içkiler. İsveç’te tek biraya verdiğim ücretle Polonya’da masadan kalktım. St.Valentine’s day Krakow günlerimize denk geliyordu. Ben 20 senelik geleneğimi bozmadım. Ve her zamanki gibi sevgililer gününü sevgilisiz olarak geçirdim. Faytonları izledim. Krakow’daki tüm jazz barlarına sırayla girip çıktım. Hatta bir tanesinde kocaman bir saksafon çalan takım elbiseli adam heykeli vardı.Orda o akşam konser vardı. Çok kalabalıktı. 3 kişilik yer bulamadık. Ben pek iyi hissetmem sevgililer gününde. Ama sanırım Efe’yle Pelin daha buruk hissettiler. Yazık yavrucakların sevgilileri çok uzaklarda.

Jazz barda masa bulamayınca Krakow’un en gözde barı olan Prozac’a gittik. Çok güzel bir iç mekan tasarımı yapılmış. Her köşe birbirinden farklı bir tarzda dekore edilmiş. Ama hepsi birbiriyle uyum içinde. Prozac’ta da Leh vodkası denedik. Honey Vodka Shot… Yine sudan ucuz… Şu masayı da eve götürmek istiyorum:

Dönüşü, "hüüç" diye okunan Łódź diye yazılan şehirden yapacaktık. Yine bir tren yolculuğu ve yine tren biletlerini satan altın kızlar… Efe’yle ben biletleri aldık. Kadından Pelin için bir tane daha istiyoruz. Anlamamakta ısrar etti. Sonra sanırım vahiy yoluyla 3 kişi olduğumuzu ve sadece 2 bilet olduğunu anladı. (God bless you, the jesus in the toilet.) Tren yolculuğu çok çok çok eğlenceli geçti. Normal kompartmandan yer bulamadığımız için bar kompartmanında seyahat ettik. Pelin her zamanki gibi yolculuğu uyuyarak geçirdi. Bu sefer tek farkı bar taburelerinin üstünde uyumasıydı. (bkz. Ölseydim de kızımın bar taburelerinde uyuduğunu görmeseydim.) Bardaki yarmagül teyzeden devamlı çay kahve aldık bizi kovmasınlar diye… Pelin uyurken türlü türlü manyaklıklar yapıp videoya kaydettik. Sanırım en son kafasından aşağı kapakla su döküyorduk. Bir de “otobüstekilerden kim gebersin” adlı oyunu oynadık. Apartman teyzesi, kürt, abaza, death metalci gençlik, mal leh, isveçli kız ve muavinden oluşan pembe dizi tadında komedya…

Derken Łódź’taki yarım saatlik ultra hızlı şehir turuna başladık. Pop-up heykeller var sokaklarda. Görmek için dikkatli olmalısınız. Yoksa çok güzel şeyler kaçırabilirsiniz. Son kez pierogilerin her çeşidinden ısmarlayıp yedikten sonra havalimanına doğru yola çıktı. Yolluk olarak Leh Fika’sı yapmaya karar verdik ve Pelin’le girdiğimiz pastaneden ne bulursak aldık.

Tanıştırayım bu Roman Polanski. Soyadından da anlaşılabileceği gibi Polonyalı. Yönetmenlikle uğraşıyor. Diğer bir deyişle "Piyanist" filminin rejisörü. Döndükten sonra Leh arkadaşımdan duydum: Bu zat-ı muhterem hakkında Amerika'da tutuklama kararı varmış. Sanatçımız güzel film çektiği kadar da tecavüz ediyormuş. (Bertolt Brecht ne derdi acaba duruma?)

Havalimanı bir evin oturma odası kadar. Zaten gün boyu sadece 2 uçuş varmış: Stockholm ve Paris. Sanırım bu yüzden yarım saat erken havalanmaya karar verdiler. (İndikten sonra herkesin alkışlaması ve Ryan Air hopörlörlerinden bangır bangır gelen olala yine tam zamanında indik, kahretsin muhteşem bir şirketiz, hohooo anonsu) Bir de o kalkışta Ryan Air pilotunun akrobatik denemesi olmasaydı daha bir huzurlu olabilirdi. Gerçi bu açıklarını komik hostlarıyla telafi ettiler. Hhahah bir insan yaptığı işle anca bu kadar dalga geçebilir.

Stockholm Skavsta havalimanına indiğimizde huzur dolduk. Ne güzel herkes İngilizce konuşuyor. Polonya’da sadece Łódź’taki tıp öğrencisi ufaklık bizle İngilizce konuşmuştu. Sanırım favori Leh’imiz o oldu. İki numarada da Krakow'da alışveriş merkezinde Tribeca adlı yerde kahve içerken bir Leh aile babasının Pelin'in suyunu ısmarlaması olarak sayabiliriz.

Skavsta havalimanında, Arlanda havalimanındaki Welcome to my hometown panolarından yok.Ama en azından biz içimizden hometown’a döndüğümüzü hissediyorduk.

Aaa bu arada. Gezimizin son puzzle parçası yerine oturdu. Pelin kritik soruyu bir ay sonra hatırladı: “2km. uzunluğunda kıvrılarak ilerleyen ve sadece lahanayla beslenen şey nedir?”

The Terrafugia Transition

2009-03-20T04:13:00.006+01:00

Bir hayal gerçek oldu. Otomobil uçar gider...

...bizim evlatlarımız

2009-03-17T22:50:00.003+01:00

Türk gününde çektiğim fotlardan biri. Anzak arkadaşlarım. Bunu ayrıca koymak istedim.

“Bu memleketin toprakları üstünde kanlarını döken kahramanlar! Burada bir dost vatanın toprağındasınız. Huzur ve sükûn içinde uyuyunuz. Sizler, Mehmetçikle yanyana koyun koyunasınız. Uzak diyarlardan evlatlarını harbe gönderen Analar! Göz yaşlarınızı dindiriniz. Evlatlarınız, bizim bağrımızdadır. Huzur içindedirler ve huzur içinde rahat rahat uyuyacaklardır. Onlar, bu toprakta canlarını verdikten sonra, artık bizim evlatlarımız olmuşlardır." Mustafa Kemal Atatürk

Dion Ashton (New Zealand):
thats fucken awesome bro!!!!much love to the turkish crew and the tukish quote above. P.S to everybody back home the quote above I have translated and sent around if you woul like me to translate let me know...its very touching stuff

Sean Brennan (Australia):
Very touching from the Turkish.

"Those heroes that shed their blood and lost their lives..you are now lying in the soil of a friendly country.Therefore rest in peace.There is no difference between the Johnnies and the Mehmets to us where they lie side by side here in this country of ours.You the mothers who sent their sons from far away countries wipe away your tears.Your sons are now living in our bosom and are in peace.Having lost their lives on this land they have become our sons as well"

Bugün 18 Mart...
Uzak diyarlara, uzak zamanlara...

...uçurtma

2009-03-17T02:40:00.004+01:00

Sizin için yazmıyorum bu sefer. Kendim için bu. The Kite Runner filmini izledim şimdi. Hayır ağlayamadım.

Ben babamla hiç uçurtma uçurmadım. Zaten benim hiç uçurtmam da olmadı. Ben babamla balık da tutmadım. Hep tutmak istedim.

2 sene önce apartmanın kapısının önünde... 18 yaşımdaydım. Aslında hava almaya çıkmamıştım. Sen gelirsin diye bekliyordum. Tam zamanında geldin. Galiba ilk ve son kez babam olduğunu bu kadar içten hissetmiştim. İlk kez hayatındaki en değerli şeyin oğlundu. Arabanın içinde kaç dakika kucağında ağladım hatırlamıyorum. Sadece teşekkür etmek istiyorum. Bunu sen hiç bilemeyeceksin biliyorum. O kısacık süre için de olsa...

Geçen gün aklıma takıldı. Babamla en son ne zaman fotoğraf çektirmiştim diye. Hatırlamıyorum. Seni özlemedim. Babamı özledim... İşte şimdi tekrar ağlıyorum...

Turkisk Kulturell Dagen

2009-03-14T13:21:00.042+01:00

Afiş

Bugün de bir afişle başlayalım: Turkisk Kulturell Dagen olayın İsveççesi. Bu hafta İsveç’te Türk Kültür Günü yaptık. Aslında her hafta bir ülke yapıyor. Geçen ay international association’a gidip ben de yapmak istiyorum dediğimde çok sevinmişlerdi. Sanırım haklı çıktılar.

Harflerin içine resim yerleştirme fikri Efe’nin abisinden. Uygulama da Efe’den. Bir sürü kültürel öğe. Hepsi de ince ve güzel bir seçim olmuş. Ama şu “R” harfi yok mu, işte ona bittim. R’de Ortaköy Camii var. Aynı fotoğrafın devamı “-“ işareti üzerine oturtulmuş ve Boğaz Köprüsü’ne denk geliyor. “-“ işareti ha kelimeleri bağlamış ha kıtları. Zaten Boğaz Köprüsü de kıtaları ve kültürleri bağlamıyor mu? Hem ne demişti Meltem Cumbul, Eurovision 2004 İstanbul’un açılışında: “The only city in the world that embraces two continents: Europe anda Asia.”

Efe’ye afişi international association’a bırakmayalım kendimiz yapalım dediğimde bir an duraksayıp uğraşmasak mı demiştik. Sonra tekrar gidip fikrimizi değiştirdik kendimiz yapıcaz dedik. İyi ki öyle demişiz. Türkiye’deki kültürel geçişi hangi renk turkuazdan daha iyi anlatabilir ki. Turkuaz aradadır. Ne mavidir ne yeşil… İkisine de tolerans göstermeyi öğrenmiş bir renktir. International Association’a bıraksaydık işi sanırım turkuaz yerine dansöz fotosu görecektik. (En azından international associationdaki çocuğun arkadaşım belly dance yapabiliyor isterseniz gelip dansetsin teklifine böğürerek nooo demem bir fikir verebilir. Dansöz pek Türk değil ama varlığı yadsınamaz. Ama şu da var ki dansöze gelene kadar anlatmamız gereken o kadar çok değerimiz var ki…)

Afişin sloganı benden. Efe afişi anlatıp bir slogan bulmamı istedi. Explore the Harmony! Sanırım kültürel farklılıkların uyumunu anlatmak için güzel bir seçim oldu bu sözcükler.

Bir de Efe'nin benim için hazırladığı korsan kültür günü afişi vardı:

Video

Buraya gelirken yanıma bir DVD almıştım. Eurovision Song Contest 2004. İsabet olmuş. Çünkü Eurovision 2004’teki performansların arasında Türkiye tarihinin en başarılı ülke tanıtım reklamları vardı. Zaten bugün için Eurovision’dan daha iyi bir seçim olamazdı. “Under the Same Sky…”. Buydu Eurovision 2004’ün teması. “Aynı gökkubbe altında…” İzleyiciler için hazırlanan insertlerin altında da slogan tamamlanıyordu. Her sayfada başka…
Under the same sky, we share melody.
Under the same sky we share hope.
Under the same sky, we share brotherhood.
Under the same, we share harmony.

Efe’yle birlikte DVD’nin içinden bu tanıtımları kesip arka arkaya koyduk. Kültür gününde de misafirlerimiz TV’de bu tanıtımları izlediler. İşte bir örnek:

Müzik

Pelin’le birlikte seçtik müzikleri. Olmazsa olmazlar var dedik. Bunu da dinlemeliler dedik. Sonra bir baktık 65 şarkı etmiş. Tarkan’dan Şımarık’ı çaldık. Sertab’tan Everyway That I Can. Bunları biliyorlardı zaten. Candan Erçetin’le Ege-Rumeli havalarını çaldık kulaklarına. Emre Aydın ve Teoman’la Türk rock’ını tanıttık. Ayten Alpman, Ajda Pekkan, Vega, Redd, Şebnem Ferah, Kenan Doğulu, Mirkelam, Mor ve Ötesi, Kargo, Athena, son ozanımız Sezen Aksu…

Belçika'lı arkadaşım Antoine'ın ne zaman 17'yi çalacaksın diye sormasını da kayıtlara geçmek istiyorum.

Efe bir yazısında şöyle demişti: “Yolda ipod shuffle'dayken Dönence çaldı. Nasıl pis koydu şarkı isveçteyken. Cidden dönence lazım buralara...” Adam olacak çocuklar adam oldu Efe’cim. İçin rahat olsun, dönence uğradı buralara…

Yemek

Yemekler için aklımıza gelen ilk şey altın günü konsepti oldu. Soluğu coop adlı markette aldık. Üzerinde deve resimleri olan orientalisk adlı reyonda sera marka ıvır zıvırları bulduk. 8 kutu yaprak sarma aldık.

Kültür gününün menüsünde bir tek sarma ve lokum hazır alındı.

Diğerlerinin hepsini Pelin’in yardımıyla ben yaptım. Mercimekle bulgur pek alıştığımız gibi çıkmadı. En azından Türkiye’den aldığım tariflerle kısır ve mercimek köftesi yapmaya çalışırken duruma bir local touch gerektiğini anladım. Yani biraz daha kaynar su… Kültür gününden önceki gece ve kültür gününün sabahı devamlı yemek yaptık. 3 tencere irmik helvası kavurduk. (ABBA’nın ruhuna)

2 Tencere kısır yaptık.Hem de nar ekşili… Yanında da marul...

5 katlı mercimek köftesi tabağı…

Ve ayran…

Ellerim hala soğan kokuyor.

Kültür Günü

Kültür günü tam anlamıyla efsanevi oldu. Ben turkuaz rengi t-shirt ve sweeter’imle, Pelin de ada vapuru illustrasyonlu t-shirt’üyle yerimizi aldık. Diğer Türkler de forma giyip gelmişler. Şu ana kadar katıldığım hiçbir kültür gününde bu kadar uzun bir sıra görmemiştim. Servisi Müge’yle birlikte yaptık. Yine de yetiştiremedik. Misafirlere kendi tabağınızı hazırlayabilirsiniz dedik. Herkes bu ne bu ne diye soruyordu. Tam olarak İngilizce açıklaması yok ki bu güzelim şeylerin. Sanırım teyzemin sözlerine başvurucam: “Tat da bil.”

International association bize yaklaşık 40-50 kişi geliyor, siz de yaklaşık 50 kişi gibi düşünün demişti yemekler için. Harcadığımız tabakları saydık: 2 paket 50’lik tabak Müge’den , 2 paket tabak da international association’dan. Onlar da 35’lik falan olsa. Ohaaa, en az 170-180 kişi gelmiş.Tabi bunlar yemeklerin tadına bakabilenler. Şimdi niye, 12.00-14.00 arası olan kültür gününde yemeklerin 12.25’te tükendiği anlaşılıyor.

Ziyaretçi Defteri

Diğer kültür günlerinden çok farklı oldu bizimki. Kimse bu kadar çok hazırlanmamıştı. Kimse afişinde sloganına, yemeğinden videolarına bu kadar ince eleyip sık dokumamıştı. Aklıma geldi. Niye bu günü ufak bir ziyaretçi defteriyle ölümsüzleştirmiyoruz dedim. Yemekleri afiyetle höpürdetmekten kenarda kalan defteri pek fazla kişi görmedi. Ama görüp yazanların notları emeğimizin karşılığını fazlasıyla aldığımızın göstergesi. International Association’daki arkadaşlar da onayladılar: “It was the best cultural day ever.Thank you guys…”

... a wind that blows in from the north

2009-03-12T18:50:00.003+01:00

Kath Bloom - Come Here:
http://fizy.org/wLEWqR4HfuI

There's a wind that blows in from the north,

And it says that loving takes its course.

Come here. Come here.

No I'm not impossible to touch,

I have never wanted you so much.

Come here. Come here.

Have I never laid down by your side?

Baby, let's forget about this pride.

Come here. Come here.

Well, I'm in no hurry.

You don't have to run away this time.

I know that you're timid,

But it's gonna be all right this time.

Come here. Come here.

"Let the pictures do talking."

2009-03-07T01:45:00.013+01:00

Bu yazıya başlamadan önce "Farkına Var(ma)mak" yazısını okuduğunuzdan emin olun.

Bir fotoğrafla başlıyoruz bugün. Bu fotoğrafı ilk kez annemin muayenehanesinde görmüştüm. Altında kısacık açıklamasıyla… Mart 1993, Sudan… Ufak bir kız var fotoğrafta. Arkasında bir akbaba bekliyor. Ölü değil kız. Akbaba ölmesini bekliyor. Sürünmekten yorulmuş kız. Bir kilometre kadar yolu kalmış. Birleşmiş Milletler’in aşevinin bulunduğu kampa gidiyor.

1994 Pulitzer ödülünü alan fotoğrafın arkasındaki isim “Kevin Carter”. 20 dakika bekliyor fotoğrafı çekmek için. Akbabanın kanatlanmasını umuyor. Akbabanın tüyü kıpırdamıyor. Sonra fotoğrafı çekiyor, akbabayı kovalıyor.

23 Mart 1993’te ilk kez The New York Times’ta yayınlanıyor fotoğraf. Telefonlar yağmaya başlıyor editöre. Herkesin aklında tek bir soru: “Küçük kız iyi mi?” Bilmiyor editör. Yanıt veremiyor. Kevin’a soruyor. Kevin da bilmiyor. Fotoğrafı çektiği bölgede salgın hastalık varmış. Bütün fotoğrafçıları uyarmışlar, sakın yaklaşmayın diye.

Fotoğraf beraberinde fotojurnalizm hakkında etik tartışmalarını getiriyor. St.Petersburg (Florida) Times’ın sayfalarına mürekkep şu izleri bırakıyor:

"The man adjusting his lens to take just the right frame of her suffering might just as well be a predator, another vulture on the scene."

Aynı soruları Kevin Carter da kendine sormuş besbelli. Pek dayanamıyor yaşadıklarına. O fotoğrafı çekip arkasını döndüğünden beri… Ödülü aldıktan birkaç gün sonra en yakın arkadaşı Ken Oosterbroek öldürülüyor. O da fotojurnalistlik yapıyordu. Arabasına atlıyor Kevin. Çocukken oyun oynamayı en sevdiği parka gidiyor. Üzerinde bir kot, bir t-shirt. Walkman’ini kulağına takıyor. Karbon Monoksit zehirlenmesi… İntihar ediyor Kevin. Bedenini aldıklarında yanında ufak bir not buluyorlar:

"I am depressed ... without phone ... money for rent ... money for child support ... money for debts ... money!!! ... I am haunted by the vivid memories of killings and corpses and anger and pain ... of starving or wounded children, of trigger-happy madmen, often police, of killer executioners...I have gone to join Ken if I am that lucky."

Kevin’ın ölümü çok ses getiriyor. 1996’da Manic Street Preachers, Kevin Carter adında bir şarkı besteliyor:

http://fizy.org/y_1bm0DdHGzY

“Hi Time magazine hi Pulitzer Prize
Tribal scars in Technicolor
Bang bang club AK 47 hour

Kevin Carter

Hi Time magazine hi Pulitzer Prize
Vulture stalked white piped lie forever
Wasted your life in black and white

Kevin Carter

The elephant is so ugly he sleeps his head
Machetes his bed Kevin Carter kaffir lover forever
Click click click click click
Click himself under

Kevin Carter”

Aynı yıl, Kevin Carter isimli bir balad Martin ve Jessica Ruby Simpson’ın albümüne giriyor. Heavy Metal grubu Savatage ise Poets and Madmen albümlerinde Kevin’ın mirasını işliyorlar. Mark Danielewski’nin House of Leaves adlı romanında Kevin’a çok benzeyen bir karakter yer alıyor. 2004’te Masha Hamilton, The Distance Between Us adlı romanını Kevin Carter’a ithaf ediyor:

“Kevin Carter and journalists everywhere who put their bodies and their souls on the line to cover war."

2004’te bir de belgesel film geliyor: The Life and Death of Kevin Carter. Yönetmen Dan Krauss…

http://www.kevincarterfilm.com/

2008 yılında ise Alfredo Jaar, The Sound of Silence isimli bir video yayınlıyor. Serginin adı Politics of Image.

Bu kadar söyleceklerim. Ne demeli şimdi başlığa. Bir kızın öyküsü vardı. Bir fotoğrafın öyküsüne dönüştü. Sonra fotoğrafçının öyküsü geldi. Ölümünün ardından yepyeni hikayeler eklendi. Çok öykü vardı bu öyküde. Bazıları Kevin Carter dedi adına. Bazıları Kevin’ın yaşamı, bazıları Kevin’ın ölümü… Bazıları The Distance Between Us diyerek anlatmaya çalıştı olanları. Bazıları dile getiremedi olanların adını. The Sound of Silence oldu konuşan.

Hani Kevin’ın notunun sonunda bir isim vardı. Ken… En iyi arkadaşı… Ken bir şey demişti önceden: “Let the pictures do talking.” Belki de fotoğrafın kendisiydi bize hepsini anlatan.

bkz. http://www.wfp.org/

Ho Vi Gooo, Ho Vi Gooo, Ho Vi Gooo !

2009-03-01T14:59:00.004+01:00

İsveç'te doğsaydım buz hokeyi oyuncusu olurdum.

Takımım Husqvarna (HV71), buza çıkış:

Ne diyosam onu yap!

2009-02-28T00:51:00.003+01:00

İlkokuldayken her sabah göt möt donması demeden bize "andımız" adlı şiiri okuturlardı. O şairi bi' elime geçirirsem... Neyse, bu herifin bi' dizesi vardı "Varlığım Türk varlığına armağan olsun." diye. Anlamını yıllar sonra çözdüğüm bu hiper-ultra-öküzcesine-psikopat dizeyi bugün uygulayacağım. Ama tabi kendimi armağan etmeyeceğim size. (yeri gelmişken iğrençleşiyim: bedenime sahip olabilirsiniz ama ruhuma asla). Son cümlenin etkisinden çıkmanız için anti-biotik olarak bir Fransız yardımcı olacak size. Kullanım kılavuzu şöyle:

Bu siteye girilir:
http://www.nimportequi.com/videos.php

KANGOUROU adlı video'dan izlenmeye başlanır.

Modern Republic of Turkey

2009-02-26T11:23:00.007+01:00

“Yurtdışına giden her Türk’ün asli görevi ülkesini tanıtmak, temsil etmektir. Nedense Türkler olarak omuzlarımızda bu sorumluluğu hissederiz.” Tam olarak böyle değildi cümle. Geçen sene Boğaziçi’ndeki Türkçe hocam Esra Dicle söylemişti.

Yurtdışına gitmenizin yanında bir de bizim gibi Jöntürk’seniz bu sorumluluğunuz daha da koyulaşıyor. Çünkü artık siz otomatik olarak kültür elçisi konumuna yükseliyorsunuz. Göreviniz yabancıların Türkiye hakkındaki görüşlerini değiştirmek, batıdaki gelişmişliği ise Türkiye’ye getirmek.

Geçen gün Efe’yle Müge’nin Intercultural Communications dersindeki sunumunu izlemeye gittim. Her ülkenin 10’ar dakikası var. Ve bu 10 dakikada ülkeleriyle ilgili istedikleri şeyleri anlatacaklar. Hoca kapanışı bizle yapmak istedi. En son Türkiye sahne aldı. Kültürel değerlerimizden bahsettiler. Genel tema Türklerin sıcakkanlılığıydı. Bakkal amcanın size ne zaman “canın sağolsun” diyeceğinden, “halden anlama”nın ne demek olduğundan, Türk tipi öpüşme kucaklaşmadan, Anadolu’da yolda kalınca insanların sizi nasıl evlerine buyur edeceğinden bahsettiler. Sonra da ağzımızı sulandıran o yemek fotoları… Fonda Mercan Dede’den sufi ezgileri çalıyor.

Buraya kadar diğer ülkelerle aynı. Buradan sonrası işler değişiyor. Bizden başka hiçbir grup, ülkesinin laik olduğunu söyleme gereği duymadı. Bizden başka kimsenin sunumunda laiklik kelimesi geçmedi. Kimse devletin resmi dini olmadığının altını çizmek zorunda kalmadı. Dersin hocası İsveç’li. Eşi Kıbrıs Türk’ü. Bir süre Türkiye’de yaşamış. Her gruptan önce o ülke hakkında kısa birkaç cümle söylüyor. Türkiye’yi anlatırken Ottoman Empire diye başladı konuşmasına. Revolution kelimesi yankılandı salonda. Konuşmasını da şöyle bağladı: “… to Modern Republic of Turkey”. O ana kadar hiçbir ülke için modern deme gereği duymamıştı.

İsveçliler, Shakespeare’in ilham kaynağı Midsummer şenliklerini anlattılar. Hollandalılar turuncuyu anlattılar. Macarlar çocuk oyunu oynayabilecek kadar rahattılar. Amerikalılar şükran gününden bahsettiler. Avusturalyalılar argo cümlelerinden bahsetmeyi yeterli gördüler. Çünkü onların ülkeleri hakkında değiştirmeleri gereken yargıları yoktu. Bizimse ne çok şey vardı söylememiz gereken. En başta demiştim ya temsil etmemiz gerekiyor diye.

Efeler dünden başlayıp bugüne geldiler. Ben muhtemelen tam tersini yapardım. Dünden hiç bahsetmezdim. Sadece bugünden bahsederdim. Hiç alışık olmadıkları bilgileri vermeyi tercih ederdim. Sorsunlar kendilerine “Burası bizim bildiğimiz Türkiye mi?” diye. Şaşırsınlar. Şok olsunlar. Evet büyük bir kültürel zenginliğimiz var. Ama bu kültürel zenginliğimiz bizi nereye kadar götürebilir ki? International Marketing dersimin ilk günü bir soru vardı. Ülkenize ait dünyaca tanınan markalar neler? Sahi, böyle bir markamız var mı bizim? Ya da şarkıcımız var mı? Oyuncumuz? Herhangi bir sanatçımız? Herkesin konuştuğu bir sporcumuz var mı? Bilimadamımız? Hani İsveçle ilgili ilk yazımda bahsetmiştim. Havalimanında “Welcome to my hometown” billboardları vardı. İşte bizim o billboardlara koyacak resmimiz yok gibi. Olmadığından değil aslında, bilinmediğinden… Eğer biz bugünü iyi tanıtamazsak dünü hiç tanıtamayız. Ne zamanki böyle bir sunumda sadece “uzun eşek” oyununu anlatmamız bize yetecek, işte o zaman bugün ne kadar laik olduğumuzu söylememize gerek olmayacaktır. Türkler biraz çalışsa da Jöntürkler bu kadar yorulmasa…

Slumdog Millionaire

2009-02-23T19:54:00.002+01:00

Metin yazarı karşınıza gelip hikayesini anlatmaya başladığında "bsg" diyebileceğiniz kadar klişe bir cümle üzerine kurulup sinopsis aşamasında "Ben istemedim gitmeni, kedi istedi." diyerek özür-saçmalaması yapacağınız 8 oscarlı seyirlik...

Bir dakika sonrasını tahmin etmenizi engelleyen bir film. Alın bi' fırt...

Slumdog Millionaire

(Umarım 2. paragraf fuayede dolaşan göbekli sinema eleştirmeni yorumu gibi olmamıştır.)

Farkına Var(ma)mak

2009-02-22T14:40:00.003+01:00

Fotoğrafla uğraşıp bana fotoları hakkında fikirlerimi soran arkadaşlar bilirler. Fotoğraf konusunda bilgim olduğunu söyleyemem. Ama dramaturji konusunda hakkımı yememek lazım. Onlara hep aynı şeyi söylüyorum: Çektiğiniz fotolar bana bir hikaye anlatmayacaksa, bir duyguyu paylaşmayacaksa hiç çekmeyin daha iyi.

Bir de fotoğraf makinesinin ekran jelatinini çıkarmadan soluğun Balat sokaklarında alınmasını pek sevmem. Balat güzel bir yer. Fotoğraf için uygun. Fakat Balat sokaklarında sümüklü çocuk fotosu çekip bunun güzel bulunmasını hep yadırgadım. İnsanların hayatına müdahale etmemeli fotoğraf, uzaktan olmalı sanki. Onlar farkında bile olmamalılar O AN'dan... İşte bunu yakalayamadığımız zaman Balat çocuklarına, hayvanat bahçesi maymunlarıyla aynı muhameleyi yapıyoruz. Hiç etik değil.

52. Dünya basın fotoğrafları ödülleri dağıtılmış. Çok güzel kareler var. Bu sanatçılara, nacizane de olsa blog'umdan fotoğraflarında anlattıkları öyküler için teşekkür ederim. Fark ettirmeden fark ettirdikleri için... Bir göz gezdirin:

http://fotogaleri.ntvmsnbc.com/NewVersion/galeri.aspx?galleryId=332&position=1

Fotoğraf: Yunanistan'da protestolar - Yannis Kolesidis / Reuters

Into My Face

2009-02-21T23:38:00.001+01:00

Şimdi günah çıkaracağım. Bir önceki yazımda bol bol Polonya’yı eleştirdim. Aslında kaç gündür eleştiriyorum. Ama pek rahat hissettiğimi de söyleyemeyeceğim. Kendi kültürüne hayran olup diğer kültürleri devamlı kendi kültürüyle kıyaslayan dar bakış açısına sinir oluyorum. Bunu İsveç’te yapmadım. Niye bilmiyorum ama Polonya’da kendimle çelişip bunu yaptım. Gerçi Polonya için de kendi kültürüm olarak Türkiye ve İsveç deneyimlerimi beraber kullanmam da ayrı bir nokta oldu.

Daha önce de dediğim gibi Polonyalıların “mutsuz ve agresif” kabul ettiğim davranışlarını pek arkadaş canlısı bir yaklaşım olarak bulmasam da komünizmin, komünizm sonrası geçiş döneminin ve İkinci Dünya Savaşının bu bölgenin insanlarını yıprattığını kabullenmek gerek.

Ayrıca kabul etmem gereken diğer bir nokta daha var ki Polonya, Avrupa’ya bakış açımla ilgili çok radikal bir değişikliğe katkıda bulundu. Neredeyse gördüğü ilk Avrupa ülkesi İsveç olan ben, bütün Avrupa’yı Türkiye’den daha iyi durumda zannederken aslında öyle olmadığını İngiliz tiyatrosunda “into your face” olarak geçen yöntemle anlamış oldum. Yani şimdi diyorum ki iyi ki o “aş evi”nin kokusunu duymuşum.

Bu sefer bir fotoğrafla bitireceğim. Bunu Varşova’da kaldığımız hostelin kapısında bulup çekmiştim. Kıssadan hisse diyelim. Into our faces:

Dobra Dobra Polonya (bölüm 2: Varşova)

2009-02-21T10:47:00.012+01:00

“Efenim bir burcu burcu Avrupa programıyla daha TRT ekranlarında karşınızdayız.” demek istiyorum açılışımda. Hatta yapmış bile oldum. (demek istemek, bkz. Aptalca Türkçe cümleler no.25)

Polonya’daydık geçen hafta. Lehler diyarı. Niye Leh dediğimizi bilmiyorum. Bizden başka diyen var mı onu da araştırmadım. Hazıra bekliyorum.

Yolculuğa Wizz air adlı pespembe ve mosmor renkli cicili bicili uçak şirketiyle başladık. Biletleri okuyan adamın “gulu gulu” demesiyle de pek bi’ keyiflendim.

İlk hedef Varşova. Varşova, Polonya’nın yeni başkenti. Ankara gibi. Nedir şimdi bu Ankara gibi olmak? Şöyledir: Bi’ kere öyle bol bol gezilecek görülecek yer yoktur. Bir iki önemli nokta vardır. Hızlıca görüp uzaklaşmak gerekir. Mesela elinde komocan bi’ haç tutan ve oraya nasıl koyduklarını hala anlamadığım bir amca heykeli vardır. O amcanın fotosunu çekenler kervanına katılmanız gerek. Yüz milyonuncu fotoğrafçıya da amcayı veriyorlarmış…

Ankara’lı olmanın ikinci getirisi memur zihniyeti ve suratsızlıktır. Tren istasyonundaki biletçi teyzenin bana “niiiee niiiieee tuuu zilotiii” diye çemkirmesini unutacak değilim. (Burada teyze, 25 lira çok fazla, 1 lira bozuğunuz çıkmaz mıydı demeye çalışıyor “kibarca”.)

Bir kale var Varşova'da. Önünde biri kara biri ak iki kadın. Turistleri karşılıyor kadınlar. Diyorlar ki: "Jesus loves and sees you know. He is everywhere. In the toilet, in..." Devamını dinlemedik. Ben sanırım böğürerek gülüyordum.

Varşova’nın en büyük binası komünizmin simgesi olan Stalin’s Weeding Cake. Bu bina o kadar sevilmiyor ki bütün uzun binalar onun etrafına yerleştirilmiş. Kapansın da görünmesin diye. Aklınıza geleni yaptık. Evet, binanın tepesine çıkıp şehre baktık. Burası için Varşova’nın en güzel manzarası deniliyormuş. Çünkü bir tek buradan binayı göremiyorsunuz.

Komünizmle tanışma maceramız Stalin ile sınırlı kalmadı. Elimizdeki öğrenciler ve genç turistler için hazırlanmış karikatürlü Varşova haritasından en ilginç noktaları gezmeye başladık. “Old Communist Restaurant” adlı yeri bulmaya çalıştık. Bir daha çalıştık. Bayağı yoğun çalıştık. Sonra fark ettik ki dakikalardır zaten önünden geçiyormuşuz. O, restoran olmasına ihtimal vermediğimiz izbe, ücra, ucubik yıkıntı aslında restoranmış. Capitalist tabakta sunulmuş bir communist restaurant beklerken, sunumun da communist yapıldığı bir yer çıktı karşımıza. Bana komünizm böyle anlatılmamıştı. Koşar adımlarla uzaklaştık. Zaten açlıktan ölüyorduk. Ya da soğuktan mı ölüyorduk? Kendimizi kapitalizmin şefkatli kucağına bıraktık. Kentucky amca doyur bizi!

Aynı harita’dan ertesi gün “milk bar” adlı mekanı seçtik. Güzel bir “fika” noktası olabileceğini düşündük. (fika, bkz. Cookie monster is swedish) İçeri girdiğimizde iliklerimize işleyen o muazzam yağ kokusu “emin misiniz?” diyordu bize. İçerde yaş ortalaması 50-60 arasındaydı. Hatta takma dişleriyle oynayan bir teyze bile gördüğümü iddia edebilirim. Bu beynimin bana koku yüzünden oynaığı bir oyun da olabilir. Mümkün. Milk Bar’ın literatürde Türkçe’ye şöyle çevrilmesini uygun bulduk: “Aş Evi

Harita şu an layık olduğu yerde: Çöplükte. Harita’dan kurtulunca soluğu Stalin’in pastasına bakan Hard Rock Cafe’nin de bulunduğu mimarlık harikası alışveriş merkezinde aldık. Burada da çok güzel bir Yunan yemeği yedim. Yemekten sonra Varşova’daki en efsanevi dakikalarımızı geçirdiğimiz buz pateni saati geldi çattı. Küçükken yaptığım roller-blade’in faydasını gördüğüm için tüm paten severlere teşekkür ederim.

Toplu taşıma da benden artı alanlar arasında. Efe’nin yazısından direkt aktarıyorum:
“Hayatınızda bir gün yolunuz ola ki Varşova'ya düşer ve toplu taşımaya para ödemeye kalkarsanız, sizin ne yaptığınızı hisseder, Varşovada biter ve bir sürü Leh'in arasında size şap diye bir tokat atarım. Asla bilet almayın. Hatta bilet almak için biletin tam karşılığı para uzattığınızda bile bazen kabül etmiyor şöforler. "Yok kardeşim diyor, bilet yok elimde." diyor. En sık bilet temin edinebilen yer olan otobüste satılacak tek bir bilet olmaması saçmalık. Bence Varşova Belediyesi burdan para kazanmayı haketmiyor. Gitsinler Milk Barlara yatırım yapsınlar.” (http://montingen.blogspot.com/)

Başka bir şey daha dikkatimizi çekti. İnsanlar yorgundu Varşova’da. Yüzler yorgundu. Gülmüyorlardı. Sokaklarda bizi saymazsak kahkahayla gülüp şakalaşan gençler de yoktu. Demir perde yeni aralanmış gibi. Sanki yılların hüznünü atamamışlar üzerinden. Bizle birlikte sanki tüm neşesini kaybedecekti. Tren garından Krakow’a giden gece çufçuf’una binerken bir cümle vardı dudaklarımızda: “Elveda Varşova, seni hep üzgün hatırlayacağız.”

Yalnızlık Senfonisi

2009-02-19T21:28:00.007+01:00

Hani böyle bazı günler olur ya… Of dersiniz… Çok boktandır her şey. Her şey bok gibidir. Bok gibi hissedersiniz kendinizi. Hiçbir şey mi düzgün gitmez dersiniz. Bugün dedim. Dün de dedim. İsveç’te geçirdiğim en boktan iki günü yaşadım.

Oysa güzel başlamıştı her şey. Odamda ufak bir uğur böceği buldum.

Sonra akşam yemeği yedim. Pazartesi pişirdiğim yemeği çarşamba yersem n’olur? Zehirlendim. 2 kere kustum. Sonra 2 litre su içip bir daha kustum. Çarşamba akşamları geleneksel parti gecesi. Tüm arkadaşlarım partiye gitti ben kös kös oturdum. Bir de yetmiyormuş gibi senenin en bomba partisi olmuş. Herkes öyle içmiş ki kimse bir şey hatırlamıyor. Kıskandım. Akrep burcuyum ya. Kudurdum.

Bu sabah da marketing dersine gitmedim. Reklamcılıkmış konu. Duyunca başımdan aşağı kaynar sular döküldü. En sevdiğim konu ve ben yokum. Boktan diyorum ya… Çok boktan.

Annemi özlediğimi fark ettim dün gece ilk kez. Şefkat özledim sanırım. Hastalanınca o bana bakardı. Yalnız hissettim.

Bazen yetmiyor yazmak, Bazen yetmiyor susmak...

2009-02-18T00:30:00.019+01:00

"... Sometimes it seems that none of what's happenning is real." (Etty Hillesum, 1943, letter from camp)

Nasıl başlamalı? Size bir şey anlatmam gerek. Sevmiyorum bu hikayemi ama söylemem gerek. Önceydi. Çok önceydi. Üniformalı amcalar onu aldığında, porselen bebeği vardı elinde. Bırakmadı hiç onu. Bütün tren yolculuğu boyunca elinde tuttu. Trenden indiğinde karlar vurdu yüzüne. Çok soğuktu burası. Evi gibi değildi. Annesi sarıldı o üşümesin diye. O da bebeğine sarıldı. Hiç soru sormadı babasına. Küsmüş müydü ona? Hayır. Soru sormaması gerektiği söylenmişti ona. Sevmemişti bu amcaları.

Annesi çantasını açtı odaya gelince. Nivea krem çıktı çantasından. Yüzüne sürdü onun. Soğuktan çatlamasındı yüzü, üşümesindi o. Odasını da hiç sevmedi o. Kendi odası gibi değildi. Uyuyamadı ilk gece. Yatağı gibi değildi bu yatak. Çok kalabalıktı burası. Beş kişiyle uyuyordu. Aslında tam beş de değildi. Ama o beşten sonrasını saymayı bilmiyordu. Beş kişiyle uyuyordu o yüzden. Çok fazlaydı beş.

O kadar kalabalıktı ki burası. Merdivenler aşınmıştı. Eski binaları görmüştü. Orda da merdivenler böyle yamuk olurdu. Ama bu bina eski de değildi. Neden merdivenleri yamuk yumuktu?

Öğlen olmuştu. Oyun vaktiydi. Bebeğiyle oynamaya başladı. Sevmemişti onun gülen yüzünü amcalar. Aldılar bebeğini. Yere attılar. Ağladı o. Çok ağladı.

Ağlama dedi annesi. Annesinin de almışlardı sevdiği şeyleri. Kırmızı ayakkabıları vardı. Çok sevmişti vitrinde gördüğünde. Hemen söylemişti kocasına. Evlilik yıldönümlerinde almıştı kocası. Görünce çok sevinmişti.

Çok geçmedi. Babasını götürdü amcalar bir gün. Görmedi bir daha babasını. Güvercinler gördü ama babasını. İzlediler uzaktan. Amcalar bir duvara götürdüler babasını. Arkadaşlarının babaları da ordaydı. Beğenmedi çıkan sesi güvercinler. Uçuştular hemen. Babası da en son böyle gördü dünyayı:

Ne güzel saçları vardı onun. Annesi ipek saçlı kızım diye severdi. Kestiler tüm saçlarını. Beğenmedi yeni halini. Erkek çocuğu gibi olmuştu. Şimdi annesi sevmeyecek miydi onu?

Amcaları görmüştü dün. Ellerinde konserve kutuları vardı. Üzerinde çirkin yüzler vardı konserverlerin. Hepsi de sırıtıyordu. Zyklon-B’ydi yemeğin adı. Okuyamadı tabii o. Ama öyle yazıyordu. Okusaydı da bilemeyecekti. Annesi pişirmemişti hiç zyklon-b.

Banyo vakti dedi amcalar. Çok sevindi. Uzun zamandır yıkamamıştı annesi onu. Ne güzel bıcı bıcı vaktiydi. Banyoya giderken dayanamadı sordu annesine. Nerdeyiz anne? Annesi yanıtladı: Auschwitz.

Cookie Monster is Swedish!

2009-02-08T21:31:00.007+01:00

Kurabiye Canavarı, İsveçlidir. Hem de öyle ucundan azcık değil. Bildiğin harbi İsveçli. Sarı platin saçlı, mavi gözlü İsveçli.

Fika diye bir şey var burada. Wikipedia’ya bile girmiş. “Fika is a social institution in Sweden.” denilebilecek kadar da önem kazanmış. Fika’nın kelime anlamı kahve içmek. Zaten böyle arka arkaya fika fika fika fika deyince fi-ka ka-fi’ye dönüşüyor. Coffee de kahve zaten. Ama yanında olmazsa olmazları var fika’nın. Fika’yı önemli kılanda onlar zaten. Kahvenin yanında yiyecek tatlı bir şeyler almanız lazım. Üstünde kaymağa benzeyen bir kremayla servis ettikleri havuçlu kekleri var. Tavsiye ederim. Bir de arkadaşlık önemlidir fika’da. Yanında tatlı sohbet yoksa fika değildir o fika. O yüzden de İsveçliler fika’ya gitmeyi çok sever. Gün içinde arkadaşlarıyla, aileleriyle, iş arkadaşlarıyla bir ara çalarlar felekten kendilerine. Soluğu fika’da alırlar. Fika’larlar.

Bir grup var Facebook’ta. Fika, tüm dillerde ortak kelime olsun diyor. Sonra devam ediyor: to fika, i fika, he fikas, they go to fika… İyi fikir bence. İstanbul’a dönünce arkadaşlarımla bol bol fikalıycam. Sık sık fikaya gideceğiz. Haydi yeni öğrendiğimiz kelimeleri cümle içinde kullanalım: “Annemler , müsaitseniz, size fikaya gelmek istiyor.”

Ne demiştim. Kurabiye Canavarı İsveçlidir. Çünkü onun hayat felsefesi fikadır.

Deniz İnsanı

2009-02-07T15:27:00.007+01:00

Gün yeteri kadar aydınlık doğmuyor İsveç’te. Sanki önceki güne kaldığım yerden devam ediyorum. Bazen uyandırmanız gerekiyor kendinizi. Bedeninizi değil ruhunuzu… O kadar çok havuza gidesim geldi ki bugün. Yüzme havuzuna 5 aylık üyeliğimi çoktan aldım. Gittim. Kapalıydı bugün. Bu kadar kötü hissedeceğimi düşünmemiştim. Ne kadar çok suya ihtiyacım varmış bugün.

Çareyi duş almakta buldum. Yüzemeyince duş da işe yarıyor. Gizem bebek de hissetmiş Arda bebeğin suya ihtiyacını. O da bıcı bıcı yapsın dedi bana.

Denizi olan şehirleri sevdim hep. İstanbul’da açtım ya gözümü. Ondandır. Daha 7 aylıktım. Doğduktan sonraki 7 ay değil. Annemin karnındaki 7. ay. Fotoğrafları var annemin. Kilyos sahillerinde dalgalar arasında. Belki ondandır. Bütün ailem Balkanlardan. Ege çocuğuyum ben. Belki de ondandır.

Arda. Bulgaristan’dan bir nehir adı. Sengel. Selanik’ten bir nehir adı. Hikaye bu ya, sudan gelmiş adım.

Denizi olan şehirleri sevdim dedim ya… Denizi olmayan şehirlerde de hep denizi düşledim. Sanki her tepenin arkasından dalga sesi gelecek kulağıma. İsveç’i de bundan seçtim aslında. Nehirler, bir sürü nehirler… Göller, bir sürü göller… Stockholm adalardan oluşuyor sanki. Gündüz gözüyle görmedim. Ama gece üstünde uçarken parça parça ışık adaları göz kırpıyordu bana.

Yağmuru pek sevmediğimi düşünürdüm. Yanılmışım. İsveç’te yağmur yağmadı hiç. Sanki, yağsa bir şeyler olacak. Hissediyorum, yağmur yağsa bir şeyler olacak. Yağmur şarkıları var ya. Onları da sevdim. Ara ara bir şarkı mırıldanıyorum: Akşama doğru azalırsa yağmur, kız kulesi ve adalar / Ah burada olsan çok güzel hala, İstanbul’da sonbahar…

Şimdi biraz yağmur olsa. Fincanımda biraz kahve. Kulağımda hafiften bir jazz. Elimde de Sunay Akın’dan satırlar.

Adaları sevdim İstanbul’da en çok. Onlar İstanbul’un çilleri. Teker teker gülümsüyorlar…

Deniz kokan şehirler, deniz kokan şarkılar… Deniz kokan kızları da sevdim. İzmir’in denizi kız, kızları deniz kokar derler. Doğrudur. İnsanı güzeldir denizi olan şehirlerin. Havası güzeldir çünkü. Ne aniden çok ısınır ne de soğur. Yavaşça alıştırır kendine. Kızmaz öyle hemen. Huzurludur.

Renklerden de en çok maviyi sevdim. Turkuaz güzeldir. Keşke Türk bayrağı da turkuaz olsaydı. Ufuklara bakardık belki o zaman.

Rakı balık da güzel giderdi aslında. Geldiğimden beri balık yiyorum kantinde. Ama şöyle denize yakamoz vursa, dalga sesleriyle bi ufak Kara Efe… Çağdaş’la şezlonglara oturuyoruz Olympos’ta. Arada ufak bi‘ masa. Masada biraz kavun biraz peynir. Bardan canlı canlı gitar sesi arkada…

“Kara insanı topraktan, deniz insanı sudan yaratılır.” der Halikarnas Balıkçısı. Pek sevmem Balıkçı’yı. Çokça ölüm geçer hikayelerinde. Bir de palavracının tekidir. Ama şu deniz insanı denilen şey var ya… İşte ortak yanımız o Balıkçı’yla.

... burada annelerin bebekleri

2009-02-06T11:33:00.010+01:00

Nasılsın? Belki de hayatımda en çok duyduğum ve hiç düşünmeden yanıt verdiğim soru. İyiyim. Cevaplar belli aslında: iyiyim, orta şekerli, boğaz(lar)ım ağrıyor biraz, mutluyum, mutsuzum… 4 hafta bitiyor İsveç’te. Ve bu dört hafta bana sanırım hayatımda hiç tatmadığım bir duyguyu tattırdı. Huzurluyum. Evet, hayatımda ilk kez huzuru hissediyorum.

Efe’nin yazısından alıntı: “Karlı yollarda bebek arabalarının teker izleri... Kafalarında ushanka'ları yavrucakların. Üstlerinde kar kıyafetleri... Püntik püntik geziyorlar ortalıkta. Bi kere de ağladıklarını görsem. Gülüyor burda annelerin bebekleri. Kızmıyor ki anneler. Fatuları ödeyememek gibi bir derdi yok çünkü kocasının. Kendi de çalışıyor üstüne üstlük. …. Apartmana kim giriyor diye bakmıyor zemin kattaki teyze perdesini aralayıp. Aksine o da açıyor perdesini. "Nasıl huzur içinde yaşadığımı görün." dercesine. Komşusu da "Ben de öyle yaşıyorum, neden bakayım?" deyip bakmıyor hiç içeri. Herkes böyle yapınca Mahalle İnsiyatifi oluşuveriyor. Belki komşuluk ilişkileri gelişmiyor belki ama sağlıklı düşünen beyinler lazım be yav...”

Gülüyor burada annelerin bebekleri. Gülüyor burada insanlar. 4 Hafta geçti kimse kimseyle kavga etmedi burada. Kimse kimseye sesini de yükseltmedi. Kavga etmeden anlaşabilmeyi öğrenecek burada annelerin bebekleri. Otobüslere bütün kapılardan binip inebiliyorsun. Her kapıda akbil kutusu var. Kimse bakmasa da seyahat kartlarını kullanmayı bilecek buradaki annelerin bebekleri. Ön kapıdan binerse şöföre "HEJ" demeyi de bilecek. Otobüslerde balık istifi de taşınmayacaklar.

IKEA’ya gittim. 15 tane kadar kasa var. Sadece iki tanesinde kasiyer. Diğer kasalarda kredi kartı geçiyor. Üstelik aldığınız ürünleri de siz kendi kendinize okutuyorsunuz. Çıkış kapısında öten sensörlerden de yok. Girerken de zaten kimse üstünüzü aramadı. Terör yok ki burada. Aldığı ürünün parasını ödemesi gerektiğini öğrenecek buradaki annelerin bebekleri.

Kampüsün girişinde güvenlik elemanları yok ki burada. Kampüsün etrafında duvarlara da gerek yok. Kimse öğrencilere zarar vermek istemeyecek ki… Sınıf farkları olmayacak ki burada. Size öğrenci muamelesi yapmayacak burada annelerin bebekleri. Öğrencinin öğretmenden farkı olmayacak. Sen bilmiyorsun demeyecek. Gözlerinin içine bakacak, senden ne öğrenebilirim diye.

Tamirci de insan olacak burada, temizlikçi de, müdür de… Ofislerde dikey hiyerarşi olmayacak zaten. Laptoplarını alıp aynı masanın etrafında sohbet ederek çalışacak burada annelerin bebekleri. Aynı yerlerde yemek yiyebilecekler burada annelerin bebekleri, aynı kıyafetleri alabilecekler. Çok aşırı uçurumlar olmayacak maaşlarında. Herkes sevdiği işi yapabilecek. Devlet de Robin Hood’çuluk oynayacak bir bakıma.

Bense Türk haber sitelerini arkadaşlarımın yanında açmaya utanır oldum. Anasayfayı açıyorum. Sakallı bıyıklı çirkin adamlar var. Resim değişiyor çarşaflı kara-fatmalar var. Arkasından magazin geliyor. Arda Turan kız arkadaşıyla evinde öpüşürken görüntülenmiş. So what? Türkiye 72 milyonu seks yapmadan üretti. Şşşt, sus, çocuklara kötü örnek olabilecek içerik. Seks diye bir şey yok. Aman, leylekler falan var. Her şey ne kadar içimizde kalmış. İzlemeyi seviyoruz. Gözetlemeyi seviyoruz. Biri bizi gözetliyor.

Nasılsın? Huzurluyum. Git gide daha çok tat alıyorum. Alışıyorum. Aradıklarımı fark etmeden etrafta buluyorum. İsveççe de konuşamıyorum ki daha. Burada annerin bebekleri de benim kadar konuşuyor zaten. Gülüyor burada annelerin bebekleri. Gülüyor Arda bebek yeniden…

Fotoğraf: http://www.babyknits.se/Baby%20Knits%20-%20coat%202.JPG

Yoğurt

2009-02-04T15:38:00.006+01:00

Havalimanındaydım. Önceki akşamki aile içi veda partisinde yediğim pasta ve börekleri uygun bir yere bırakmam gerekiyordu. Bavulumu da yanımdan ayıramıyorum. Kapalı çarşıdaki o adamın tipinden anlamıştım zaten bavulumun tekerinin kırılacağını. Alt katta buldum tuvaleti. Çanta sığmıyor kapılardan. Tek seçenek var: Özürlüler tuvaletine girdim. Söylemesi ayıp bi’ güzel… (söylemesi ayıp, bkz. Aptalca Türkçe cümleler no.17) Neyse, işimi bitirmişim. Geçelim temizliğe. Ama o da ne? Taharet musluğu yok bu tuvalette. What the hell? Bir süre umutsuzca etrafa boş gözlerle baktım. Alın size kültür şoku. Tuvalet kültürü de kültürün bir parçası. Tuvalet kültürü dediğimiz bu önemli kültürü de başka hiçbir yerde bulamazsınız. Kıymetini bilin blog’umun =) Neyse, hemen çözüm üretmek gerekiyordu. Alırsın tuvalet kağıdını uzanırsın yandaki lavoba musluğuna…

İlk haftam çok dolu geçti. Induction weak! İçeri girme haftası. Okulun programında bir dolu toplantımız ve seminerimiz oldu. Ama biri vardı ki belki de hayatım boyunca unutamayacağım. Manyak bir adam girdi salona. Bir şey söyledi, anlamadım. Bir şey daha söyledi, yine anlamadım. Sonra şu cümle geldi: “Aranızda Türkçe konuşan var mı?” Hem de gayet güzel bir Türkçe’yle… elimi kaldırdım. “Merhaba” dedi. Sonra yine anlamadığım bir cümle… Bu amcam iletişim fakültesinden. Intercultural Communications dersi veriyor. Türkiye’de yaşamış. Karısı Türkmüş galiba. Hatta ilerleyen günlerde Efe’ye “kaynana”sından bahsetmiş.

Salonda tek Türk bendim. Amca devam ediyor. Comfort Zone’dan bahsediyor. Buraya gelince konfor alanınızdan çıkmış oldunuz diyor. Örnekler veriyor. Bir de çok güzel öğüt veriyor. Hepimiz farklı kültürlerdeniz. Sana normal olan şey, ona garip. Ona garip olan şey, sana normal. Birbirinizin kültürüyle sakın dalga geçmeyin. Kendinizle dalga geçmeyi öğrenin. Örnek dedim ya, o örneklerin hepsinde sınıfta yarılarak gülen ben ve benden beş dakika sonra kopan sınıf vardı. Niye mi? Şöyle: Türkiye’de yaşayan bir yabancının başından geçenler. İlk olay dolmuşta geçiyor. Tabi ilk önce salondakilere dolmuş nedir, dolma nedir, nasıl güzel bir yiyecektir, o anlatılıyor. Sonra inmek isteyen yolcunun “İnek var!” diye üstelemesi… Arkasından kapıcıdan “İki taze erkek” isteyen kadın…

Ev arkadaşlarımı geldikten bir iki hafta sonra tanıdım. Etrafta ayakkabılar var ama ortalıkta insan yok. Bir süre hayaletlerle yaşadığımı düşündüm. 3 arkadaşım var. Biri İran’dan, biri Fransa’dan, diğeri de Güney Afrika’dan… Güney Afrika’dan olan Terry. Aslında bir adı daha var ama ben telaffuz edemiyorum. Zaten çoğu kişi de Arda’yı telaffuz edemiyor. You can call me Arthur. Ya da bana kendi ülkenizden ad verebilirsiniz. Mesela Hollandalı arkadaşlarımdan ithal bir Dutch ismim oldu: Gert.

Kültürler düşüncelerimizi o kadar şekillendiriyor ki… Terry’le sohbet ediyoruz. Latvia’daki ekonomik krizden bahsettim. Afrikalı olduğu için Avrupadaki ülkelerin yerini bilmiyor. Bende Avrupalı olduğum için Afrikadaki ülkelerin ismini bilmiyorum. Latvia bu sene bir kampanya başlatmış. Rus milyoneri Abraham Bilmem-ne-voviç’e ülkelerini satın almaları için reklam yapıyorlar: Yatlarınızı bağlayabileceğiniz çok güzel limanlarımız var. Geçen sene aynı kampanya şöyler diyor: “Lütfen İsveç hükümeti ülkemizi işgal etsin.” Bunu Terry’e anlatıyorum. Çok kötü diyor. Şimdi aç kalacaklar. Hırsızlık artacak, cinayet artacak. Birbirlerini gasp edecekler. Hmm, bu noktada bana dank etti. Ben hiç Letonya’da böyle şeyler olacağını düşünmemiştim. Evet ekonomik kriz var, zorluk çekecekler. Eğlencelerinden kısacaklar. Öteki ihtiyaçlardan kısacaklar. İşte bu Avrupalı bakış açısı. Aynı olaya Afrikalı bakış açısı ise farklı. İşsizlik ve ekonomik kriz kavramlarını algılayışımız ne kadar farklı…

Comfort Zone demiştim ya. Comfort Zone’dan çıkınca yeni bir comfort zone yaratmaya çalışıyorsunuz. Alıştığınız şeyler var, mesela yoğurt. Burada bizim markettekilerin yarısı kadar yoğurt 4 lira falan. Ama alıyorum, yoğurtsuz hayatta kalamayacağıma inanmışım bir kere… Markete gittiğim ilk gün raflarda tanıdık bir şeyler aradı gözlerim. Bütün markalar farklı. Hatta OMOmatik’in adı VIA. Logosundan tanıdım. İşte budur pazarlama. Yer etmiş beynimde. Gördüğüm ilk yoğurt çok sevindirdi beni. Bir dede var üstünde. Hiç Türk’e benzemiyor. Saçlı sakallı bir şey. Üzerinde de şöyle yazıyor: Turkisk Yogurt. Yessss, işte budur. Yoğurdun tadını çok beğenmedim. Tereyağ gibi…

Tabi bu comfort zone eskisinin aynısı olmayacak. Özellikle benim gibi değişim manyağı biriyseniz… Yeni şeyler denemek, hayatın anlamı galiba. Başkalarına da yeni şeyler denetmek lazım. Terry’le yemek yapıyoruz. İkimiz de pilav yapıcaz. Pirinçleri ıslatıp kenara koydum. Boş boş bana baktı. Napıyorsun? Sonra yağ koymama da şaşırdı. İki pilavdan da yedik. Bence onun pilavı tatsız tuzsuz. İddiaya girerim benim pilavımda onun için yağlı. Hiç yoğurt yedin mi dedim. O ne dedi. Denettim. Bak bu Türkiye’ye özgü bir şey. Biz her yemekte yiyoruz. Ama bunun tadı biraz tereyağı gibi. Türkiyedekiler daha güzel. Olsun, Terry bu halini de sevdi.

Fransızlar var bir de. Biz erkekler birbirimize “mumuççç” yaparız ya hani. Hah, işte bu onlarda da var. Üstelik ebelemeç tarzında ilerliyor. “Şabit” diyorlar. “Chat bite”: Cat Dick. Mumuç’tan tek farkı ise ebelediğin kişinin bite’ini tutman. Ve onlar için gayet normal bir oyun bu.Hatta kızların yanında bile oynuyorlar. Biz de kurallarına göre oynarız =)

Bazen kültür şoku yaşıyorsun, bazen yeni şeyler öğreniyorsun, bazen yeni şeyler öğretiyorsun. Ama hepsinden o kadar zevk alıyorsun ki…

Mutfaktaydım. Terry yanımda. Dolabı açsana dedi. Açtım. Ne görüyorsun? Hiçbir şey. Dikkatli bak. Oha, aaa evet.

Yanıt: YOĞURT

Welcome to My Hometown

2009-02-02T20:45:00.017+01:00

İsveç. Bir yıl mı oldu yoksa daha fazla mı, bu toprakların hayalini kuruyordum. Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak cümlesinin yerine “cuk” dediği nokta.Ve o büyük gün gelmişti. Birkaç dakika sonra tanıdığın herkesin bir süreliğe hayatından çıkacak olması… Anka Kuşu gibi hissediyorsun. Birazdan ölüp tekrar doğacağım, yeni bir hayata başlayacak, yeni insanlar tanıyacağım.

İlk uçağımdayken hep sırıttım. Rotamız Riga’ya doğru. Beyaz bulutların yansımasıyla 360 dereceye tamamlanan gökkuşağı dışında pek enteresan bir şey yoktu. Bir de kahve aldım. Starbucks termosuma koyup içtim. Ne garip, İsveç’te Starbucks olmayacak.Bununla övünebilirim. Türkiye hakkında ilk özlediğim şey kahve. For the love of coffee…

İkinci uçağımı görünce tırsmadım desem yalan. Pırpırlı uçak… Ve havalanırken o kadar çok pırrr’lıyor ki kulağımızı tıkamak zorunda kalıyoruz. Yolculuğun bu kısmını pek hatırlamıyorum. Sızdım. Gözümü açtığımda aylardır beklediğim görüntüyü yakaladım: Karanlığın içinde yüzen ışık adaları. Gecenin nefesiyle açılış seremonisi diyebiliriz.

Stockholm Arlanda havalimanı beklediğim “Avrupa” ruhunu ilk saniyelerinde yaşattı.Reklamcılık hormonlarım harekete geçti. İletişim sanat değil de ne? Koridorlardan geçerken tüm İsveçliler beni selamlıyordu. “WELCOME TO MY HOMETOWN” ve ünlü İsveçlilerin fotoları. ABBA vardı, Charlotte Perrelli vardı. Galiba İsveç hakkında şimdilik bildiğim tek şey Eurovision. Aaa, Nobel amca…

Süper bir düşünce değil mi? Daha iyisi olabilir mi? Sizi o ülkenin ünlüleri selamlıyor. Bu topraklardan çıkan ve insanlığa malolmuş kişiler. Evime hoş geldin. Gülümsüyorum: Hoşbulduk. İsveç. Hayata değer katan tasarımların ülkesi. Peki biz de yapamaz mıyız aynı şeyi? Hmm, sanmıyorum. Kimleri koyacağız ki? Sertab Erener bir, Fahir Atakoğlu iki, Tarkan üç, Mehmet Öz dört… Yok olmuyor. Sanırım bizim duvarların yarısı boş kalacak. Olmadı tayyibi koyarız. Ama o zaman “Evime hoş geldin.” Sloganı işe yaramaz. Yerine daha bizden, bizi daha iyi yansıtan bir şey koymak lazım. “Ananı da al git.” gibi…

O gece sabahlayacağım havalimanında. Geceleri şehirlerarası otobüs yok. Turist Info-bar’ında bir köşe buldum ve yerleştim. Fiş de var.Laptop’umu kullanabilirim. İlk iş bir DVD izlemek. Sonra yarın son günü olan take-home sınavımı yazmak. Ders mi? Meşrutiyet ve Devrim Tarihi. Jöntürk olmak bir felsefe olarak devam ediyor. Bir Jöntürk’ün kaleminden çıkma Jöntürk ödevi… E be Osmanlı, burada da düşmedin yakamdan. Sevmiyorum seni.

Osmanlıdan sonra biraz daha Avrupalı hissetmem için bir kürlük Eurovision Song Contest DVD’si uyguladım kendime. Tüm performanslar bitince kulaklıkları çıkardım ve o güzel cümleyi duydum:

- Good morning.Would you like Brown or White?
- Sorry, what?
- Brown for whisky, white for vodka.
- Ok. White!

Riga’dan çok kafa bir grup. Hepsi işlerinden kovulmuş. Ve dünya turuna çıkmaya karar vermişler. Hiçbir otel ya da hostelde kalmayacaklar. Sadece terminaller ve havalimanları… Stockholm’den London, ordan Miami… Bir an erasmusu “siktir edip” peşlerine takılasım gelmedi değil.

Ve havalimanından ayrılma vakti. Yolculuk otobüs terminaline. Yeni gün başlıyor. Yeni hayat da başlıyor. Bundan sonrası “my town” kısmının gerçekten “my” olması için devam edecek. Welcome to my hometown… Evine hoş geldin çocuk…

Gazete Kağıdına Sarılanlar

2007-12-09T12:49:00.007+01:00

“Çiçeklere bayılanlar için bile bu sarı derya, on dakikadan sonra çekilmez bir hal alır.” Ayçiçeklerinden bahsediyorum. Lisede yazmışım, okul dergisinde yayınlanmış. Her sene geçiyorum o sarı deryaların arasından. Bu sene de geçtim. Çok değişmişti. Gülerek güneşe bakan ayçiçeklerinin hepsi kararmıştı, boyunlarını usul usul yere eğmişlerdi. Bir hüzün mü kaplıyordu içini insanın, bir nefret mi yoksa? Bu muydu küresel ısınma?

İki üç yıldır afişlere bakıyorduk: Beyaz sevimli bir kutup ayısı, ufacık bir buz kütlesinin üstünde kalmıştı. Belki saatlerce yüzüp daha büyük bir buz parçası arayacaktı. Belki boğulacaktı. İçimiz burkulurdu bir an. Sonra… Sonra otobüse koşardık. O zamanlar küresel ısınma ötekiler için vardı. Şimdi bizler için var. Alışkanlıklarımız değişiyor. Önce görmeyi umduğumuz sarı renkler kararıyor, sonra evimize, soframıza kadar rüzgarı değiyor.

Bir iki ay geçti yolculuğumun üstünden. Geceler boyunca sıcakla savaştım. Penceremi açtım sivrisineklerle içli dışlı oldum, penceremi kapadım sıcaktan uyuyamadım. Bu arada seçim oldu. Birileri bir şeyler seçti. Seçimlerden önce meydanları doldurduk. Hiçbir şey değişmedi. Tartışmalar, tartışmalar, tartışmalar… Niye böyle olmuş, neden bu sonuçlar çıkmış? Biz kaç kişiyiz? Onlar kaç kişi? Herkes birbirine çamur atıyor. Biz ve siz.Niye birbirimizden bu kadar farklı düşünüyoruz?

Ben herkesin benim gibi düşünebilmesini umut ededurayım bir başka şehirde buldum kendimi. Antalya’dayım. Arkadaşımın ailesiyle tatildeyim. Sergiden bir kitap almıştım: Darağacında Üç Fidan. Üç tane resim var kapağında. Biri Deniz Gezmiş, kendisi hakkında az da olsa kulaktan dolma bilgim var. Diğeri Mahir Çayan, sadece adını biliyorum. Diğerinin ise adını bile bilmiyorum. Arkadaşımın babası eski solculardan. Kitabımı görünce bir parça gazete kağıdı aldı. Güzelce kapladı. “Biz böyle okurduk” dedi, “Şimdi, otobüste biri görür, boşuna uğraşırsın.”. Belli, canı yanmıştı onun. Onun yanmasa bile yananlarınkine şahit olmuştu. Anne babalarımızın nesli, görüşleri için uğraşırken görüşlerinden dolayı meydan dayağı yiyen nesil… Gözaltına alınanlar, işkence görenler, gözaltında kaybolanlar, asılanlar… Ne çok şey gördüler. Onlara bunları yapan da zamanın anne babaları… Bazısının sevgisi hıçkırık oldu, bazısının sevgisi iki metre sicim. İkisi de gençlerin boynuna dolandı.

Arkadaşımın babası bana zarar gelmesini önlemeye çalışıyordu. Gerçi zaman değişti. Gerçekten değişti mi? Zamanın değişmesini sağlayan takvimden yaprakların kopması mı yoksa hayatın değişmesi mi? Sanki yapraklar koptukça hayat kendine yeni kaplar buluyor. Belki kitabın üstündeki gazetenin tarihi farklı; ama içindeki…

Bir de Greenpeace serüvenim vardı. Sokaklarda turuncu t-shirt’lerimizle dolaşıyoruz. İnsanlara Greenpeace’i anlatıyoruz. Düzenli bağış yapmalarını teklif ediyoruz. Çalışmaya başladığım ilk gün, daha bir saat kadar olmuş. İstiklal’deyim. Üç tane genç geçiyordu. Benim yaşlarımdalar. Ellerinde bir hamburger kağıdı. Üstüme attı: “Greenpeace’ci tut!” Anlamadım, neden niye böyle bir şey yaptın ki? Boş boş suratına baktım. İçimden “ne gereği vardı ki” dedim. Çocuk duymasa bile yanıtladı: “İşin bu değil mi?” Lanet olsun mu demeli, ben bunu seni gibi hıyarlar için yapıyorum mu demeli, bu toplum ne zaman eğitilecek mi demeli. Yoksa susmalı mı? Sustum, işime devam ettim. Beni anlayacak insanlar bulmaya gittim. Elimde kutup ayılı posterlerden.

Bir başka gün. Bu sefer Levent’teyim. Beni dinleyen bir teyzeye küresel ısınmayı anlatıyorum. Güzelce dinledi. Sonunda benim için üstüne aylarca düşünmemi sağlayacak o sözleri söyledi: “Küresel ısınmadan daha tehlikeli bir sorun var: Küresel sevgisizlik. İnsanın burası sevmeyince burası düşünmüyor.”

Fotoğraf: http://www.medya22.com/yeni/haberresim/kurak.jpg

Kolay gelsin...

2007-06-23T01:24:00.009+02:00

Bir iki hafta önceydi.Annemle alışverişten dönüyorum.Elimizde poşetler.Bizim sokağa girmek için köşeyi dönerken bir kağıt arabası, bir kadın ve 5 yaşlarında bir kızın yanından geçtik.Fark etmedim bile.Geçtim gittim.On on beş adım sonra annem dedi ki: "Arda, şu kadıncağıza yardım etsene.". Döndüm baktım.Sokakta yolları kazmışlar.Kadın çöplerden bir araba dolusu kağıt karton toplamış.Yolun bozuk yerine gelince de arabası devrilmiş.Kızı küçük, yardım edemiyor.Kendi kuvveti de devrilen arabayı kaldırmaya yetmiyor.

Poşetlerimi bıraktım,yanına gittim.Arabayı doğrulttum ama takılan yerinden kurtaramadım.Kadın,arabanın içindeki kağıtların bir kısmını çıkarttı.Birkaç deneme sonra arabayı yerinden çıkarttık.

Biz arabayı çıkartmaya çalışırken o da bana anlatmaya başladı."Keşke devirmeyeydim." diyordu.Sonra eklendi: "Bu yolları kazıyorlar böyle..." O anlattıkça ben içimden geçirdim:Doğru ya,yolları kazıyorlar böyle. Yolun kenarında pis mi pis bir araba devrilmiş.İçinde çöpten çıkarılmış kartonlar.Bir çingene kadın,bir ufak kız. Kim yardım eder ki kadıncağıza? Ne de olsa "öteki" tayfadan. Ben bile ilk geçişimde kadını görmemiştim / görmezden gelmemiş miydim?

İyi ki annem beni durdurmuş. İyi ki o bembeyaz şortuma t-shirt'üme aldırmadan çöp arabasını kaldırmaya gitmişim. İyi ki yardım etmişim.Ben etmesem kim yardım edecekti ki? Kim bilir kaç kişi geldi geçti yanından,, dönüp bakmadan,aldırmadan... Kadıncağız dakikalarca uğraşıp duracaktı.

Aslında bu kadın o arabayla kurtarıyor dünyayı.Biz değil miyiz küresel ısınmadan bahseden, geri dönüşüm diyen.Kaçımız çöpümüzü geri dönüşüme kazandırıyoruz.İşte bu kadın o arabasıyla ayıklıyor çöplerimizi. O üstünün başının pisliğiyle bize medeniyet dersi veriyor. O yanına yaklaşamadığız arabasının içinde bir dünya kurtuluyor. Farkında mıyız ki...
Kurtardık arabayı. "Sağol oğlum." dedi kadın. "Allah razı olsun.". Ben de içimden geçirdim: "Allah asıl senden razı olsun." Sonra seslice ekledim: "Kolay gelsin."

Fotoğraf: http://www.fotoroportaj.org/dosyalar/geridonusum/01.jpg

Bazen

2007-06-10T18:44:00.005+02:00

Bazen yazmak istiyor insan
Bazen de susmak

Bazen yetmiyor yazmak
Bazen yetmiyor susmak